Essentie


“Das weisse Band” is een film van de Duitse cineast Michael Haneke. Hij speelt zich af in een kleine landelijke gemeenschap, in het Noorden van Duitsland, vlak voor het uitbreken van WO I. Er is de familie van de baron, de dominee, een jonge onderwijzer, de rentmeester en de grote groep van landarbeiders. Tussen die volwassenen en kinderen ontspint er zich een heel intrige. Zo mysterieus als enkel maar een mensenverhaal kan zijn. De zwart-witfotografie leidt de blik naar de essentie.

Maar wat is die essentie?

Meteen na de film voelde ik me overdonderd door de negativiteit: perversie, geweld, onrechtvaardigheid, schijnheiligheid, jaloersheid, bekrompenheid, achterbaksheid … Was het de zoveelste film waarin een cineast wilde afrekenen met persoonlijke frustraties, zonder er voor terug te deinzen de complexiteit van de werkelijkheid retroactief te reduceren tot het spectrum van zijn persoonlijke problematieken?

Het verfijnen van de terugblik op de film deed me inzien dat dit niet het geval was. De camera toont ook heel wat subtiele schoonheid: de ontwapenende goedheid van een klein kind, de respectvolle liefde van de onderwijzer voor Eva, de mildheid van de domineesvrouw, de schoonheid van de gezangen … Neen, het oog van de cineast was niet ideologisch.

Ik heb wel opnieuw ervaren dat de onmiddellijke aantrekkingskracht van het negatieve heel sterk is. Het vraagt fijngevoeligheid, geloof en vertrouwen om Gods Geest aan het werk te zien in onze wereld.

Dat geldt voor een film. Dat geldt voor het leven “tout court”.

Reacties

Anoniem zei…
Heel herkenbaar. Het raakpunt of het punt van afstoting tussen werelden die in contrast komen in beeld brengen is een kunst en het is een kunde om ze te zien. Gelukkig krijgen we hierbij hulp.
5 november 2009 om 10:00
Nikolaas zei…
Zeg dat wel. Gelukkig hebben we mekaar. De waarheid is relationeel.
5 november 2009 om 11:09
Een reactie posten

Meest gelezen

De reis van de Drie Koningen, T.S. Eliot - het mooiste gedicht ooit over de Drie Koningen

Afbeelding
Vandaag vieren we het feest van de Drie Koningen. Het mooiste gedicht dat ik ken over deze mysterieuze heren is van T.S. Eliot. Hieronder kunt u Elliot zelf zijn gedicht horen voorlezen. De oorspronkelijke tekst in het Engels wordt gevolgd door de virtuoze vertaling van Martinus Nijhoff. Klik hier of op onderstaande afbeelding om TS Eliot te beluisteren. Journey of the Magi ( Nederlandse vertaling hieronder) "A cold coming we had of it, Just the worst time of the year For a journey, and such a long journey: The way was deep and the weather sharp, the very dead of winter." And the camels galled, sore-footed, refractory, lying down in the melting snow. There were times we regretted the summer palaces on slopes, the terraces, And the silken girls bringing sherbet. Then the camel men cursing and grumbling and running away, and wanting their liquor and women, And the night-fires gong out, and the lack of shelters, And the cities hostile and the towns unfriendly ...
Meer lezen

Drie tips van Nikolaas Sintobin sj om van voornemens "goede" voornemens te maken

Afbeelding
Het was ongetwijfeld een gezellige avond. Ik veronderstel dat er veel is gelachen en dat het eten uitstekend smaakte. Maar, eerlijk gezegd, ik heb daar geen precieze herinneringen meer aan. Het was enkele jaren geleden, op oudejaar. Ik was te gast bij vrienden met vier tieners. Wat ik me wel haarscherp herinner was hoe die kinderen een voor een hun voornemen voor het nieuwe jaar noemden. Onlangs vond ik de opname terug op mijn smartphone. Ik was onder de indruk hoe ernstig ze dit deden en hoe aandachtig ze naar elkaar luisterden.  Voornemens maken voor het nieuwe jaar. Ik geloof erin. Het hoeft geen gebakken lucht te zijn. Voornemens kunnen wel degelijk werken. Als ze ten minste aan bepaalde voorwaarden voldoen. Een voornemen heeft iets van een belofte. Een belofte aan jezelf. Het zegt iets over het feit dat ons leven niet zomaar een aaneenschakeling is van toevalligheden waarvan een mens de machteloze speelbal zou zijn. Tegelijk weten we dat de meeste goede voornemens ...
Meer lezen

Is dit een ontluisterend kerstverhaal? - Homilie van Nikolaas Sintobin sj voor het kerstfeest

Afbeelding
KERSTMIS – 2015 Jes ‪ 52,7-10     Ps  ‪ 98(97), 1-6          Hebreeën ‪ 1,1-6        Joh ‪ 1,1-18. Hieronder vind je mijn homilie voor deze kerstdag 2025 De kerstvieringen zijn de drukst bezochte vieringen van het jaar. Heel wat mensen die maar zelden naar de mis gaan, komen vandaag toch naar de eucharistie. Ook in de families heeft het kerstfeest een heel eigen karakter. Het mag dan commercieel zo uitgebuit worden, in de kerstdagen verlangen we samen te komen met onze dierbaren en te genieten van elkaars aanwezigheid. Ook als het wat spannend is in de familie. En als dat dan niet kan omdat de spanningen te groot zijn, dan voelt die pijn deze dagen een stuk scherper. Waarom eigenlijk? Wat zegt dit over wat we vandaag vieren? Ik zou hierover met u willen nadenken vertrekkend van een uitspraak van Ruth Burrows, een oude Britse slotzuster, een karmelietes. In een interview zei deze moni...
Meer lezen

Drie vragen over het ondraaglijk realisme van de kindheidsevangelies - Homilie van Nikolaas Sintobin sj - Drie koningen - met wondermooie tekenfilm

Afbeelding
Mt. 2, 1-12 A / Kersttijd / Openbaring van de Heer   De verhalen over het begin van het leven van Jezus spreken tot de verbeelding. Het zijn er heel wat: de aankondiging aan Maria, de droom van Jozef, de geboorte van Jezus in Bethlehem, de episode met de herders, de best ingewikkelde lezing van vandaag over de Wijzen uit het Oosten, de vlucht van het jonge gezin naar Egypte, de opdracht van Jezus in de Tempel, de moord op de onschuldige kinderen en nog andere scènes. Het sprookjesgehalte kan hoog lijken. Het hoeft niet te verwonderen dat ze kinderen zo sterk aanspreken. Ook wij volwassenen zijn er zo mee vertrouwd dat sommige van deze gebeurtenissen ons warm en romantisch lijken. Nochtans is er ontstellend veel drama, geweld, miserie en onmacht in deze taferelen. Het begin van het aardse leven van Jezus is al even heftig als het einde. Hoe onwaarschijnlijk sommige (aspecten van) van die gebeurtenissen ook lijken, tegelijk hebben ze iets dat bijna ondraaglijk realistisch is. Ze verw...
Meer lezen

Wat zou jij doen, was dit de laatste dag van je leven? - Heftig videootje

Afbeelding
Dit reclamefilmpje voor sterke drank wil een voorstelling zijn van het einde der tijden. De meeste mensen, zo toont ons dit filmpje, panikeren en slaan op de vlucht … naar nergens.  S ommigen pakken het heel anders op. Ze weten net zo goed dat het hun laatste momenten zijn. Ze kiezen ervoor om die laatste minuten te besteden aan datgene of diegene wat hen het liefste is. Wat zou jij doen, had je nog maar enkele minuten te leven? Wat? Wie? Waar? Wat is jouw diepste verlangen? Klik hier om dit heerlijk videootje te bekijken of klik op onderstaande afbeelding
Meer lezen

Als denken belangrijker wordt dan voelen - Help, het gaat niet goed met mij (5/13)

Afbeelding
Wie Ignatius van Loyola zegt, zegt onderscheiding van de geesten . In deze serie bespreek ik uiteenlopende aspecten van deze ruggengraat van de ignatiaanse spiritualiteit. Meer in  het bijzonder over wat te doen als het je niet goed gaat. (5/13) Geduld en vertrouwen Het is eigen aan de persoon die zich slecht voelt, dat hij ongeduldig wordt. Droefheid is van nature onverenigbaar met geduld. Vandaar dat Ignatius uitnodigt om je bewust te oefenen in geduld. Het is evenwel niet alleen typisch voor de droefheid om ongeduldig te maken. Het is ook eigen aan gevoelens van droefheid en leegte dat ze je doen denken dat ze gaan blijven duren. De hele toekomst wordt zwart. En nochtans mag je er op vertrouwen dat het niet zal blijven duren. Na regen komt zonneschijn. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dit voor jou niet zou gelden. Ook dit maakt deel uit van het vertrouwen in de werking van de Goede Geest van God die uiteindelijk, als de mens dit toelaat, steeds het la...
Meer lezen

Een weigering die plezier doet - Citaat van Theresia van Lisieux

Afbeelding
Na Ignatius van Loyola is Theresia van Lisieux mijn favoriete heilige. Onderstaand citaat uit haar autobiografie vind ik heel bijzonder. Het is in de karmel niet altijd mogelijk de woorden van het Evangelie naar de letter in de praktijk te brengen. Soms moet je vanwege je bezigheden wel eens een kleine dienst aan iemand weigeren. Maar als de liefde tot de naaste in de ziel diep wortel geschoten heeft, is dat ook uiterlijk te zien.  Je kunt op een zo minzame manier iets weigeren wat je niet geven kunt, dat die weigering net zoveel plezier doet als de gave.
Meer lezen

Allereerste verklaring waarom je je niet lekker voelt - Help, het gaat niet goed met mij (6/11)

Afbeelding
Wie Ignatius van Loyola zegt, zegt onderscheiding van de geesten . In deze serie bespreek ik uiteenlopende aspecten van deze ruggengraat van de ignatiaanse spiritualiteit. Meer in  het bijzonder over wat te doen als het je niet goed gaat.  (6/13)  Drie mogelijke verklaringen waarom je je droef voelt (1/3) Eerste mogelijke oorzaak . Het kan zijn dat we te weinig op het scherp van de snee leven. We geven onszelf niet de middelen om door te stoten tot de kern, tot datgene waarin we nochtans geloven en waarvoor we verlangen te kiezen. We leven te zeer in oppervlakkigheid (luiheid, gemakzucht, niet consequent zijn, drukte, mondaniteit, materialisme, …).  Niet echt verwonderlijk dat we hierin weinig voldoening vinden. Ten slotte kan je maar oogsten wat je zaait. Deze eerste oorzaak gaat dus over zaken die we zelf in de hand hebben. Hier gaat het over onze eigen vrijheid en verantwoordelijkheid.
Meer lezen