Waarom christenen niet geloven in de God van Plato en Aristoteles - Homilie voor deze zondag

Dit is mijn homilie voor deze zondag

Jes. 5, 1-7; Phil. 4, 6-9; Mt 21, 33-43

 

Het is geweten dat de Griekse filosofie eeuwenlang een grote invloed heeft uitgeoefend op het zich ontwikkelende christendom. Zowel in zijn beginperiode, als tijdens de middeleeuwen. Het is daarom des te interessanter om zien hoe groot de verschillen zijn tussen het Griekse godsbeeld en dat van de joods-christelijke openbaring.

 

In het godsbegrip van Plato en Aristoteles is de liefde heel belangrijk. Het gaat er evenwel over de liefde van alles wat niet god is naar god toe. De schoonheid en volmaaktheid van god zijn danig groot dat elk wezen onweerstaanbaar door hem wordt aangetrokken. De Griekse godheid zelf, evenwel, is ongenaakbaar en bekommert zich in de verste verten niet om wat buiten hem om bestaat. Liefde of andere gevoelens voor iets of iemand anders dan hemzelf zijn volledig vreemd aan de god van Plato en Aristoteles.

 

De teksten die we vandaag gehoord hebben, maken duidelijk dat dit niet het geval is in de joods-christelijke openbaring. Zowel Jesaja, Paulus als Matteüs getuigen over een God die hartstochtelijk met ons, mensen, begaan is. Gevoelens zijn Hem bepaald niet vreemd, net zoals bij ons, Zijn meest geliefde schepselen. Vandaar is het evenwel nog maar een kleine stap om te besluiten dat God al onze gevoelens zou delen, inclusief die van ontgoocheling, wraak of vergelding. En de ervaring wijst uit dat het, voor ons mensen, een steeds terugkomende bekoring is, om onze schaduwzijden en onze beperkingen te projecteren op God.

 

ð      Zo is de gedachte ontstaan dat het een belangrijke taak van de gelovige zou dan zijn om doorheen allerhande offers de toorn van die boze God te bezweren.

 

ð       Denk maar aan de vrome karmelietessen in het klooster van Lisieux die zich aan het einde van de negentiende eeuw aanboden als “slachtoffers voor de goddelijke wraak”.

 

ð      Theresia van Lisieux heeft zich, in diezelfde periode, ook aangeboden als slachtoffer. Maar niet als slachtoffer van de goddelijke wraak. Wel als liefdesslachtoffer van de goddelijke barmhartigheid.

 

Neen, zowel de apathische god van de Grieken als die irriteerbare en overgevoelige god die uit is op wraak, zijn het product van het brein van mensen. De reacties van die goden zijn net iets te voor de hand liggend, net iets te menselijk, op ons gelijkend.  De ware God, zoals Jezus ons die leert kennen, is anders en blijft anders. Steeds weer.

 

Matteüs vertelt ons, doorheen de parabel van de misdadige wijnbouwers, hoe het heilsverhaal van Israël opengetrokken wordt naar de hele mensheid. De inzet is groot en dus ook de dramatische spankracht. Het is dan ook heel menselijk dat, aan het einde, de toehoorders spontaan zeggen dat de misdadige wijnbouwers op een ellendige wijze ter dood moeten worden gebracht.

Maar eigenlijk staat dit in schril contrast met het beeld dat Jezus schetst van die landeigenaar – God zelf. De Vader van Jezus is enkel maar zorg, liefde, vertrouwen en geduld. Hij geeft alles aan zijn mensen, tot en met Zijn Zoon, zichzelf dus. De wijnbouwers snappen er niets van. De toehoorders van Jezus snappen het evenmin. En, als ik voor mezelf spreek, ook ik heb het vaak moeilijk om mij echt, tot in mijn diepste zijn, te openen  voor God waarvan Jezus ons leert dat Hij enkel maar liefde is, en enkel maar verlangt dat wij ons overgeven aan Zijn liefde.

 

Het is goed dat we de eucharistie gaan vieren : de herinnering aan de zelfgave, telkens weer, van onze God, doorheen brood en wijn. Het is door steeds weer dit mysterie aan ons te laten gebeuren dat Hij dichter bij ons kan komen en wij bij Hem.

 

Laten we vragen om nederigheid. Laten we vragen om vertrouwen en om geloof. Laten we vragen dat het ons gegeven wordt dat we ons steeds meer mogen openen voor de Liefde die God is en naar wie Jezus ons de weg wijst.