"In alle dingen"

  Je wil het niet geloven, maar dit is een foto van een primitieve drinkbeker. Vijfhonderd jaar geleden heeft Ignatius van Loyola die gebruikt toen hij, een jaarlang, in Manresa verbleef. Dat is een klein stadje niet zo ver van Barcelona. Ignatius werkte er de basis uit van wat later zijn beroemde "Geestelijke Oefeningen" zouden worden. Op de plaats zelf waar Ignatius verbleef in Manresa staat nu een joekel van een retraitehuis van de Spaanse jezuïeten. In het museumpje alsdaar fotografeeerde ik die beker. Wat gek, dacht ik eerst toen ik dat ding zag. De artistieke waarde ervan is nihil Toch merkte ik dat ik het aangrijpend vond om die mok te zien. Gewoon al weten dat Ignatius die een jaarlang gebruikt heeft, brengt de man op de een of de andere manier echt dichterbij. Het zicht en de verbeelding maken nu eenmaal deel uit van onze menselijkheid. Het is goed ze te gebruiken. Ze maken het mogelijk om de werkelijkheid van dichterbij en intenser te ervaren.  Ignatius wist dat maa...

  (3/6) Verstand én hart Jezuïeten staan vooral bekend voor de tien bovenste centimeter van hun lichaam. Eigenlijk is dit een karikatuur. Verstand is belangrijk. Maar de uniciteit van de persoon ligt niet in de blinde ratio, wel in de diepere gevoelservaring. De originaliteit van de ignatiaanse spiritualiteit en pedagogie is dat zij een school zijn van het hart.   Het systematisch terugblikken op de leerervaring helpt ontdekken waar je hart klopt. Niet wat men denkt of wat influencers je aanpraten. Wel datgene waar jij diep van binnen warm van wordt en dat energie en vreugde geeft.  Dit verlangen ernstig nemen en daar vervolgens leren voor kiezen dat heet vrijheid. Er is geen humaniora zonder vrijheid. De ignatiaanse spiritualiteit is één grote keuzepedagogie. Hart én verstand gaan daarbij hand in hand. Nikolaas Sintobin sj NB: In mijn boek "Op het kompas van de vreugde. Ignatius van Loyola als levensgids" ga ik uitvoerig in op diverse aspecten van de ignatiaanse pedag...

ELFDE ZONDAG DOOR HET JAAR - Jaar A   Mt. 9, 36 – 10, 8   Deze verzen uit Matteüs illustreren het heel eigen karakter van het Evangelie. De christelijke openbaring gaat niet in de eerste plaats over een leer. Het is evenmin een boek met voorschriften en regels. Het is wel het verhaal van een gebeurtenis, een ervaring. Het Evangelie is het verslag van een ontmoeting met Jezus. Een mens die zo uniek is dat mensen in Hem God zelf herkennen. Drie aspecten van de Blijde Boodschap vinden we hier uitdrukkelijk terug.   Ten eerste legt Jezus uit waarom Hij gekomen is. Hij wil ons doen leven. Hij wil de mensen genezen en bevrijden van wat hen belet om te worden wie elk is: beeld en gelijkenis van God. Hoe rijk en sterk ieder mens in de grond ook is, toch stelt Jezus vast dat de mensen die Hij om zich heen ziet afgetobd neerlagen als schapen zonder herder. De ervaring leert het ons scherper, vaker en directer dan ons lief is. We verlangen zoveel goeds en moois te doen. Dikwijls lu...

Vandaag viert de RKK het feest van het Heilig Hart van Jezus.  In deze vlog geef ik u een korte uitleg over wat we vandaag kunnen leren uit de eeuwenoude devotie tot het Heilig Hart van Jezus. Dit kan in onze geseculariseerde wereld heel ver van mijn bed lijken. Of net niet. Het spreekt namelijk over de tedere liefde en zorg van onze God voor elk van ons, in het bijzonder als we het moeilijk hebben. Om deze vlog te bekijken, klik op onderstaande  afbeelding of op deze link:  https://www.youtube.com/watch?v=Z--b3r35t6c

In 1978 publiceerde Karl Rahner sj zijn vermaarde « Brief van Ignatius aan jezuïeten van nu ». In dit essay kruipt Rahner in de huid en pen van Ignatius van Loyola en levert hij mijmeringen over het betekent vandaag jezuïet te zijn. In dit uittreksel denkt Rahner na over de jezuïtische gehoorzaamheid.  Wie inwendig vrij is, zelfkritiek heeft en bereid is tot stille dienst aan een gemeenschappelijke zaak, wie daarbij nog een beetje humor heeft en mild begrip voor al het dwaze en ontoereikende van de aardse geschiedenis, die zal ook nu geen bijzonder verschrikkelijke problemen hebben met de gehoorzaamheid in een Orde.  Ik heb zelfs de indruk dat een burgerlijke huisvader en werknemer een beperktere ruimte van vrijheid heeft in de profane maatschappij dan jullie in de Orde. In weerwil van dat domme woord in Ignatius' brief over de gehoorzaamheid hoeven jullie geen “kadavergehoorzaamheid” te beoefenen. Wel moeten jullie onbaatzuchtige, nuchtere, dienstvaardige mensen zijn. Er b...

In deze ontmoeting Leo Fijen spreek ik uitvoerig over het mysterie van de vergeving. Over hoe bevrijdend vergeving wel is, en ook boosheid en wrok als vergif zijn. Ik noem er bijzondere voorbeelden van onmogelijke vergeving die toch mogelijk blijkt.  En vooral, hoe die dan wel kan gebeuren. Klik hier of op onderstaande afbeelding om dit gesprek te volgen.

Ingetreden in de Karmel als 15-jarige en gestorven op 24-jarige leeftijd, is Theresia van Lisieux een van de grote heiligen van onze Kerk. Haar autobiografie ( Geschiedenis van een ziel ) is een parel. Het getuigt van een uitzonderlijk geloof, onderscheidingsvermogen en ervaring in de liefde. Graag dit uittreksel. “In het begin van mijn geestelijk leven, toen ik zo’n dertien, veertien jaar was, vroeg ik me af waar ik later nog voortgang in kon boeken. Ik dacht dat ik de volmaaktheid onmogelijk nog beter begrijpen kon.  Algauw heb ik ingezien dat hoe verder iemand op deze weg komt, hoe meer hij verwijderd denkt te zijn van het doel. Nu berust ik erin mezelf nog altijd onvolmaakt te zien en vind ik er mijn vreugde in."

  (2/6) -  Het belang van de ervaring Ignatius zegt: Niet het vele weten voldoet en verzadigt de ziel. Wel het innerlijk voelen en smaken . Leerlingen hebben recht op de beste kennis. Maar kennis volstaat niet om te groeien als mens. Geen leerkracht kan qua kennis concurreren met ChatGPT. Nog belangrijker dan veel weten is wat Ignatius omschrijft als innerlijk voelen en smaken . Anders gezegd, wat doen die kennisinhouden met mij? Wat interesseert mij echt? Wat geeft mij vreugde?  Wat denk ikzelf hierover? Wat kan ik hieruit leren over wat mij echt drijft?   Vandaar het belang van de terugblik en de persoonlijke verwerking van de leerervaring. In de jezuïetencolleges uit de 16° tot 18° eeuw kregen leerlingen per dag één uur input. De rest was individuele en collectieve verwerking en terugblik. Leerkrachten én ouders kunnen hier niet voldoende aandacht aan geven. Het recente project van de ignatiaanse pauze, een dagelijks klassikaal terugblikmoment, is daar een inter...

Voor LFK schreef ik een essay over intuïtie. Hier enkele uittreksels – 9/9 Tot slot nog dit. Kenmerkend voor de verschillende gevoelens en innerlijke bewegingen die ik in deze serie heb genoemd als richtinggevend voor de intuïtie is dat ze alle, rechtstreeks of onrechtstreeks, te maken hebben met de ervaring van liefde. Geen toeval. Liefde is, wat mij betreft, het beginpunt en het eindpunt van een mensenleven. Meer in het bijzonder, het is liefde die een mensenleven zinvol kan maken. Dit is meer dan zomaar een verheven slotgedachte. Het raakt aan de kern van intuïtie. Intuïtie is meer dan even de natte vinger in de lucht steken om te voelen in welke richting de wind vandaag waait. Intuïtie is niet lukraak. Voor mij zegt het iets over hoe iemand in het leven staat en over wat goed is voor hem. Het gaat over zin versus onzin, vertrouwen versus chaos. Vandaar dat ik ervoor durf te kiezen om me toe te vertrouwen aan mijn intuïtie. Mijn intuïtie is geen persoonlijke verdienste. W...

  Sacramentsdag 2026 – jaar A Deut. 8, 2-3. 14b-16a.            Ps. 147 1 Kor. 10, 16-17 Joh. 6, 51-58   Ooit was ik schoolpastor bij 11-12jarigen. Ik herinner met een gesprek met een groepje vormelingen. Het ging over de invallen van de vikings. De kinderen waren aan het discussiëren over wat het meest waardevolle was dat die vikingen hadden kunnen roven. Ik zie nog een van die jongetjes, Pierre, heel diep nadenken vooraleer hij met grote overtuiging het antwoord gaf: het tabernakel, want dat was de plek waar God zelf aanwezig was. De andere kinderen keken hem verbauwereerd aan. Ik was eerlijk gezegd ook een beetje verbaasd. Het is wel het enige van de antwoorden dat ik heb onhouden.   Ik twijfel eraan dat de vikingen er net zo over dachten als Pierre. Toch verwoordde die jongen, in zijn kinderlijke naïviteit, iets van de kern van ons geloofsleven. Datgene dat we vandaag vieren met het feest van het heilig Sacrament. De K...

1/6: Waarom jezuïetenscholen? 476 jaar geleden startte in Sicilië het eerste jezuïetencollege en meteen een nieuw onderwijsmodel: het middelbaar onderwijs. De jezuïeten noemden het: humaniora - meer mens worden . Waarom investeren jezuïeten zoveel in onderwijs?   Kennisoverdracht is belangrijk. Maar het is niet enkel omwille van de schoonheid van wiskunde of Latijn dat ontelbare jezuïeten hun leven gaven en geven aan het onderwijs. De reden is wel dat kennisoverdracht een uniek middel is voor persoonlijkheidsvorming. Denk aan het opnieuw actuele klassikale twistgesprek, het zo vormende groepswerk of het verrijkende parascolaire aanbod.   Wat is kenmerkend voor het jezuïtische opvoedingsmodel? Het vertrekt van de ignatiaanse spiritualiteit. Daarin staat de ontplooiing van de mens centraal.  Christenen geloven dat de mens, elke mens, goddelijke waardigheid heeft. Niets is belangrijker dan de menswording. Daarom is het ignatiaanse ideaal om elk kind zo op te voeden dat het ...

Anthony de Mello sj (1931 – 1987) was een  Indisch jezuïet en psychotherapeut. Hij had veel aandacht voor de dialoog tussen de ignatiaanse spiritualiteit en de Indische wijsheidstraditie. De Mello is bekend om zijn korte verhaaltjes. Iemand was door zijn geliefde in de steek gelaten en zei: “Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. Ik word nooit meer verliefd.” Hierop zei de wijze: “Je bent net als de kat die, na zich verbrand te hebben aan de kachel, nooit meer wilde zitten.” Anthony de Mello sj

  ·       Wat in mij wil vooruitspoelen? ·       Wat in mij wil terugdraaien? ·       Geloof ik dat God ook aanwezig is in de momenten die ik liever zou overslaan? Klik hier of op onderstaande afbeelding om te kijken naar deze video

Baltasar Gracián  (1601-1658)  was een Spaanse jezuïet van wie ondermeer    een verzameling van 299 aforismen  -  Handorakel en kunst van de voorzichtigheid -  bewaard is gebleven. Vele getuigen van grote mensenkennis en wijsheid. Vele andere kunnen schokken door hun cynisme en opportunisme. Je vindt er de subtiliteit van Ignatius van Loyola in terug. De evangelische gedrevenheid is echter vaak ver te zoeken. Uw ongeluksdagen kennen, want die zijn er. Dan lukt niets; hoe u het spel ook afwisselt, de tegenspoed houdt aan. Na twee rondes hoort u te weten waar u aan toe bent en u terug te trekken, al naar gelang het al of niet uw dag is. Zelfs uw oordeelsvermogen is aan schommelingen onderhevig, want niemand is onafgebroken wijs. Er komt geluk aan te pas de juiste overwegingen te maken, als voor het goed opstellen van een brief. Alle goede dingen hebben hun getij; zelfs schoonheid heeft haar slechte ogenblikken. Ook bedachtzaamheid is niet altijd g...

Met veel vertraging zit ik dan uiteindelijk toch in de tram, huiswaarts. Een halte voor tijd ga ik alvast naar de achterkant van de tram, klaar om uit te stappen. De tram neemt een bocht en ik raak een beetje uit mijn evenwicht. Voor mij zit een man die mij vriendelijk aankijkt terwijl ik even wankel. Net op dat moment reikt hij mij de hand. Hé, dacht ik, van waar ken ik dat gezicht? Spontaan neem ik de uitgestrekte hand aan. Dan wordt me duidelijk, uit de reactie van die man, dat we mekaar helemaal niet kenden. Zijn uitgestoken hand was er niet een van vriendschappelijke begroeting. Wel van spontane hulp aan een onbekende waarvan hij dacht dat die zou kunnen vallen. Ik voelde me heel klein, dankbaar en eigenlijk ontroerd. Zou ik in de tram mijn hand uitstrekken naar een wildvreemde die even het evenwicht kwijt was? Nikolaas Sintobin sj

Waar of niet waar? “ Het eigene van christenen is dat ze geloven in God .” Als ik een precies antwoord wil geven op de vraag naar de eigenheid van het christelijk  geloof moet ik zeggen “ niet waar ”. Uiteraard geloven christenen in God. Maar het godsgeloof is niet het eigene van de christenen. Dat geloof in de ene God delen we namelijk  met de andere monotheïstische godsdiensten. Wat is dan wel het eigene aan de christenen? Dat we geloven in Jezus Christus? Dit is een stap in de goede richting. En wel een belangrijke. Maar het is nog onvolledig. Het eigene van ons christenen is dat we geloven in de Drieëne God: Vader, Zoon en Geest. De kern, het absolute hart van het christelijke dogma is het dogma van de Triniteit. Eigenlijk is het christelijke dogma heel beperkt. Alles samen niet meer dan enkele bladzijden. Er is ongeveer 1000 jaar aan gewerkt door duizenden theologen, de kerkvaders genoemd. Het zijn geen gebeden, laat staan gedichten. Het gaat over uiterst...

Homilie voor het feest van de Drieëenheid We zien ze vaak afgebeeld in de schilderkunst. Vader, Zoon en Heilige Geest. Een deftige oude Heer met een lange witte baard, gezeten op een wolkje, de hand reikend naar naar Jezus, de Zoon, al of niet met het kruis. De Geest, de derde in rij, neemt vaak de vorm aan van een duif of van een heldere lichtstraal. Gewoonlijk vertrekt het samenspel uit de hemel. Vaak is er een link met wat er gebeurt op Aarde. Nu eens wordt er een verbondenheid uitgebeeld tussen God de Vader en Jezus, de mensgeworden Zoon. Andere keren is er een gerichtheid van de drieëenheid op concrete mensen. Samen met het christologische dogma over de menswording en de dubbele natuur van Christus (mens én God) behoort het dogma over de Triniteit tot de kern van ons christelijk geloof. Wij geloven niet zomaar in de ene God. Dat doen de Joden en de moslims ook. Wij christenen geloven in één God die meer in het bijzonder drieëen is: één unieke en zelfde  goddelijke ...

In 2014 werd bij Athenaeum – Polak & van Gennep een nieuwe vertaling gepubliceerd van een boek van Baltasar Gracián (1601-1658) , genaamd “Handorakel en kunst van de voorzichtigheid” in een vertaling van Theo Kars. Baltasar Gracián was een Spaanse jezuïet van wie ondermeer    deze verzameling van 299 aforismen bewaard is gebleven. Vele getuigen van grote mensenkennis en wijsheid. Vele andere kunnen schokken door hun cynisme en opportunisme. Je vindt er de subtiliteit van Ignatius van Loyola in terug. De evangelische gedrevenheid is echter vaak ver te zoeken. Toegewijd en intelligent Wat het verstand grondig heeft uitgedacht, wordt door de toewijding uitgevoerd. Haast is een eigenschap van domme mensen: omdat zij het gevaar niet zien, gaan zij zonder nadenken tot handelen over.  Wijze mensen daarentegen maken eerder de fout traag te zijn: besef van gevaar leidt tot bedachtzaamheid. Het komt voor dat een goed bedacht plan mislukt door een trage uitvoerin...