Hoe paus Franciscus zwakke plekken blootlegt bij katholieken én protestanten


Jean-Claude Hollerich sj is de aartsbisschop van Luxemburg en toekomstig kardinaal. Ik had de voorbije week het genoegen om deel te nemen aan twee vieringen waarin hij voorging. Hollerich is een begenadigd predikant. Maar het was vooral een inleidend woordje dat bleef hangen.

 

De aartsbisschop had het over de spanningen binnen de wereldkerk aangaande de kerkpolitiek van paus Franciscus. Neen, uiteindelijk gaat het hier niet over een tegenstelling tussen conservatief en progressief, zei Hollerich. Wel over wrijvingen tussen christenen die denken vanuit een systeem en christenen die zichzelf, zoals Franciscus, zien als mensen van de weg, mensen onderweg en dus, per definitie, in beweging.

 

Ik moest meteen denken aan Gaudete et exsultate, de apostolische exhortatie van de paus uit 2018. Daarin waarschuwt Franciscus onder meer voor de valstrik van de gnose, het herleiden van het christelijk geloof tot een gesofisticeerd kennissysteem. Als je gaat rommelen aan zo’n intellectuele constructie dan dreigt de interne logica ervan in het gedrang te komen en kan het systeem in mekaar storten.

 

Katholieken zijn overigens niet de enigen die hiermee geconfronteerd worden. Ook christenen uit de reformatie kunnen in een analoog bedje ziek zijn. Zo moet ik denken aan sommige protestanten die sterk houden aan een letterlijke interpretatie van het scheppingsverhaal. Eigenlijk weten ze dat dit geen steek houdt. Tegelijk vrezen ze dat als ze aan dat ene “geloofspunt” raken, de hele constructie wel eens onderuit zou kunnen gaan.

 

Reacties

Anoniem zei…
Het klopt wat je zegt, Nikolaas. Mijn protestante 'systeem' is ook in elkaar gestort en dat is geen prettige ervaring. Jezus was een belangrijke rader in dat systeem, maar niet meer dan dat. Nu heb ik Jezus van dichterbij leren kennen door o.a. Bidden Onderweg. Dank!
Anoniem zei…
Wat zou er gebeuren als het systeem in elkaar stort. Wat hebben wij mensen nodig? Een kind heeft een verhaal nodig dat gaat over het gewone, het leuke en het ernstige van het leven. Een verhaal waar een hart vol liefde in aanwezig kan zijn naast de gevaren die het tegen kan komen. Verhalen waar volwassenen en kinderen fouten maken en van elkaar leren. Zo helpen we elkaar.
De boze wereld wordt op een gegeven moment vanzelf zichbaar maar ook het schone en liefdevolle. Het ontrafelen van de oorsprong van leven , daar vraagt een kind niet naar. Ook vraagt een kind niet naar het verhaal dat de verschillende geloven van ouders priesters, domonees etc. Respect voor al wat leeft en hoe ga je om met je dagelijkse omgeving, dat zijn kostbare thema's die meegegeven mogen worden thuis en op school. Dat je zelf en samen met anderen kunt nadenken over hoe je omgaat met elkaar zodat iedereen voldoende eten, water en zuivere lucht heeft en zich blij kan voelen, maar ook verdrietig, boos of angstig. De troost en de kracht behoren we bij elkaar te vinden en aan elkaar te geven. Maar we kunnen ook kracht in ons zelf vinden door naast het vervelende dat is ook aan iets leuks te denken, of naar de wind te luisteren. Los van godsdienst kan een kind leven, los van een liefdevol hart wordt het al moeilijker omdat een kind moet leren ervaren wat veiligheid is, wat angst is, wat niet aardig zijn voor een ander betekent. Invoelen en je hand uit durven steken om ergens voor of tegen te zijn of iemand te helpen omdat dat gevraagd wordt. De zwakke plak is misschien wel dat ieder geloof het eigen gelijk wil hebben met een verhaal waarvan gedacht wordt dat men er wat aan heeft. Het leven. Hoe dat is ontstaan is kan niemand zeggen, er zijn vermoedens. Energie laat leven en het kan verwoestend zijn. Daarom is het van belang dat het leven zich kan voortzetten ook al hebben we niet iedere storm in de hand. Wel kunnen we doen en laten en proberen vertrouwen te hebben in de mens die op een eenvoudige manier van het leven houdt.God bij naam noemen wil voor mij zeggen dat de levensenergie aan mij is gegeven met oneffenheden. Hoe ik met deze adem omga wordt mede bepaald door mijn opvoeders , door mijn omgeving en persoonlijke opvattingen. Kwaliteit van leven geven we aan elkaar.
Anoniem zei…
Christenen moeten niet vertrekken vanuit het systeem, maar net vanuit God, Jezus en het evangelie. Een systeem is enkel en alleen maar een manier om Jezus' boodschap op een georganiseerde manier te verspreiden en toe te passen en kan veranderen naargelang de tijd.
De boodschap van Jezus daarentegen is tijdloos. Om de wijn smaakvol te houden, moet men in de eerste plaats God zoeken en Jezus volgen, maar de kruik waaruit de wijn geschonken wordt, kan af en toe ook wel eens een laagje verf of een herstelbeurt gebruiken.
e.harland-hazebroek zei…
Dus gaan protestanten naar een andere Kerk of doninee.
Ook naar de Doopsgezinde Kerk.
Ik kan me die zoektocht wel indenken, heb het zelf gedaan.
Van binnen word je getrokken naar je eigenlijk 8eigen Kerk; voor mij sacramenten in de eerste plaats en.de liturgie.
e.harland-hazebroek zei…
Dus gaan protestanten naar een andere Kerk of dominee.
Ook naar de Doopsgezinde Kerk.
Ik kan me die zoektocht wel indenken, heb het zelf gedaan.
Van binnen word je getrokken naar je eigenlijk eigen Kerk; voor mij sacramenten in de eerste plaats en de liturgie.
Anoniem zei…
Jezus vergaf, hij toonde genade en had oog voor hen die zich angstig voelden om hetgeen wat ze dachten of gedaan hadden. Omdat de mens licht nodig heeft om het donkere dat ook de omgeving kan veroorzaken, ook kerkgeleerden is het van belang dat de mensen elkaar kunnen vergeven. Dat een kind fouten kan maken en met liefde wordt duidelijk gemaakt dat het ook anders kan handelen is dienend. Deze waarden zijn kostbaar. Dat de 10 geboden in het O.T sraan en Paulus de wereld in trok om te vertellen dat de mens een bewustzijn heeft en Jezus voordeed is op zich een diepgaand mooi verhaal. Openbaringen van wijsheid doen goed, zowel binnen als buiten het kerkelijke systeem en politieke systeem. Systemen kunnen een kader geven geven. Het systeem kan verstikkend zijn. Goddelijke krachten zweven over de aarde en de mens kan er kracht aan ontlenen. Het spannings veld goed en kwaad blijft een aards gegeven. De wet en God twee krachten die kunnen samenwerken maar ook onafhankelijk van elkaar hun werk kunnen doen. Het gaat niet alleen om het eigen hachie rondom wat het beste werkt. Een gemeenschap en een kerkdienst of preek kan veel bieden maar het kan ook negatief uitpakken, dat blijkt uit de zoektochten. Met liefde kijken naar jezelf en de ander geeft (zelf) vertrouwen. Dat biedt openheid naar het hart toe.
Anoniem zei…
Jezus vergaf, hij toonde genade en had oog voor hen die zich angstig voelden om hetgeen wat ze dachten of gedaan hadden. Omdat de mens licht nodig heeft om het donkere dat ook de omgeving kan veroorzaken, ook kerkgeleerden is het van belang dat de mensen elkaar kunnen vergeven. Dat een kind fouten kan maken en met liefde wordt duidelijk gemaakt dat het ook anders kan handelen is dienend. Deze waarden zijn kostbaar. Dat de 10 geboden in het O.T sraan en Paulus de wereld in trok om te vertellen dat de mens een bewustzijn heeft en Jezus voordeed is op zich een diepgaand mooi verhaal. Openbaringen van wijsheid doen goed, zowel binnen als buiten het kerkelijke systeem en politieke systeem. Systemen kunnen een kader geven geven. Het systeem kan verstikkend zijn. Goddelijke krachten zweven over de aarde en de mens kan er kracht aan ontlenen. Het spannings veld goed en kwaad blijft een aards gegeven. De wet en God twee krachten die kunnen samenwerken maar ook onafhankelijk van elkaar hun werk kunnen doen. Het gaat niet alleen om het eigen hachie rondom wat het beste werkt. Een gemeenschap en een kerkdienst of preek kan veel bieden maar het kan ook negatief uitpakken, dat blijkt uit de zoektochten. Met liefde kijken naar jezelf en de ander geeft (zelf) vertrouwen. Dat biedt openheid naar het hart toe.
Truus Van Dam zei…
Ooit had ik de keus katholiek of protestant,van een katholieke moeder en een protestante vader
,een keer in de 6 weken kom ik door mijn vrijwilligerswerk in een oecumenische dienst bij een dominee en die dienst is heel fijn
Zou deze niet willen missen ,jammer dat een hoop nog niet samen kan.van de Comunnie dat kan ik wel begrijpen ,maar ietsnader tot elkaar mag voor mij wel
Shokunin zei…
Het blijft een lastig onderwerp. Ben er nog niet helemaal over uit.

Meest gelezen

Als Ignatius van Loyola zich gaat bemoeien met het coronavirus

Het verschil tussen echte en bedrieglijke godsdienst, ook in tijden van coronavirus

Bijzonder ignatiaans levensgebed in tijden van het coronavirus

Vier tips om je niet te laten meeslepen door angst voor het coronavirus - Nikolaas Sintobin sj

Hoe God op het spoor komen temidden het coronavirus - homilie (video) van Nikolaas Sintobin sj - 4de zondag van de 40-dagentijd