Pinksteren: het tijdperk van de Geest

Wat vieren we eigenlijk op Pinksteren? Enkele bedenkingen om met meer kennis van zaken morgen de Paastijd te kunnen afsluiten.


Met het neerdalen van de Geest eindigt het tijdperk van Christus en begint het tijdperk van de Geest, waarin we ons tot op vandaag bevinden. Joseph Moingt sj noemt dit het “pneumatisch principe”: de Heilige Geest is gezonden om Christus op te volgen. Hij neemt de plaats in van Christus, zonder Hem te vervangen.  De korte lichamelijke aanwezigheid in de wereld van Jezus, de tweede persoon van de Triniteit,  maakt mogelijk dat voortaan, voorgoed, de Geest aanwezig komt. De Geest wordt gezonden door de Vader en de Zoon. Omdat Hij Geest is, kan Hij overal en altijd aanwezig zijn en zo de mensen nog meer in contact met God en met Christus dan de mensengestalte van Jezus  dit kon doen. Doorheen Zijn Geest kan de Heer voortaan  dieper in de mensen doordringen. Bovendien kan Hij ook wijder want in álle mensen werkzaam zijn.

Zoals de Hemelvaart beantwoordt aan de menswording, kunnen we stellen dat Pinksteren beantwoordt aan de neerdaling van de Geest over Maria. Met dit verschil dat de Geest nu niet over één enkele persoon nederdaalt, maar over alle mensen die zich voor Hem willen openstellen.

In die zin zijn Hemelvaart en Pinksteren de voleinding van de heilsgeschiedenis in Christus die begon met de maagdelijke ontvangenis, aangekondigd door de engel Gabriël, en de menswording. Het Nieuwe Testament stelt trouwens een duidelijke en gedetailleerde chronologie voor: Hemelvaart vindt plaats 40 dagen na Pasen, en Pinksteren nog eens 10 dagen later.

De jonge Kerk moet dus negen dagen wachten op de nieuwe aanwezigheid van Jezus die wordt mogelijk gemaakt door de Geest. Gedurende 9 dagen zullen de apostelen samen met de vrouwen, met Maria, de moeder van  Jezus, en met zijn broeders (Hand. 1, 13-14) samen biddend doorbrengen. Hier ligt de oorsprong van het noveengebed (van het Latijn “novem” (negen)), waarbij men 9 dagen lang gaat bidden ter voorbereiding van een groot feest of om een bijzondere gunst te verkrijgen.  Uiteraard is de pinksternoveen – het gebed om de heilige Geest – de belangrijkste noveen.