Het verschil tussen slimme en domme mensen - Wijsheid (?) van Balsasar Gracián sj



In 2014 werd bij Athenaeum – Polak & van Gennep een nieuwe vertaling gepubliceerd van een boek van Baltasar Gracián (1601-1658) , genaamd “Handorakel en kunst van de voorzichtigheid” in een vertaling van Theo Kars. Baltasar Gracián was een Spaanse jezuïet van wie ondermeer  deze verzameling van 299 aforismen bewaard is gebleven. Vele getuigen van grote mensenkennis en wijsheid. Vele andere kunnen schokken door hun cynisme en opportunisme. Je vindt er de subtiliteit van Ignatius van Loyola in terug. De evangelische gedrevenheid is echter vaak ver te zoeken.

Toegewijd en intelligent

Wat het verstand grondig heeft uitgedacht, wordt door de toewijding uitgevoerd. Haast is een eigenschap van domme mensen: omdat zij het gevaar niet zien, gaan zij zonder nadenken tot handelen over. 

 Wijze mensen daarentegen maken eerder de fout traag te zijn: besef van gevaar leidt tot bedachtzaamheid. Het komt voor dat een goed bedacht plan mislukt door een trage uitvoering ervan. 

 Doortastendheid is de moeder van het fortuin. Wie niets aan de dag van morgen overlaat, verricht veel werk. (53)

Baltasar Gracián sj




Reacties

Anoniem zei…
Beste Nikolaas,
Dank voor de stiltemomenten die ik dagelijks "in alle dingen" vind.
Ik wou je even melden dat ik net een literaire thriller gelezen heb, waarin het "Handorakel" als rode draad door het boek loopt.
de Loof Mieke, Duivels offer (The House of Books, Antwerpen / Vianen 2004)
Vriendelijke groeten,
Hedwig
29 mei 2026 om 22:42
Nikolaas Sintobin sj zei…
Beste Hedwig, Ik heb het boek toen ook gelezen - 20 jaar geleden. Mooi. Mieke weet idd nogal wat over de SJ, niet in het minst ook via haar echtgenoot die, samen met mijn, leerkracht was aan het OLVC in A'pen en met wie ik samen veel heb gewerkt rond ignatiaanse pedagogie en spiritualiteit!
30 mei 2026 om 09:40
Een reactie posten

Meest gelezen

Waarin verschilt het christendom van jodendom en van islam?

Afbeelding
Gisteren ging ik voor in de wekelijkse eucharistieviering voor de studenten van Leuven. Hieronder vindt u mijn homilie.  Een tijdje geleden hadden we in onze gemeenschap een gesprek over hoe, in onze cultuur, het Evangelie beleven en verkondigen. Een medebroeder zei dat hij onze tijd net daarom zo ongelofelijk boeiend vond. Immers, het verdwijnen van de christelijke cultuur, van het “normaal zijn” van het christen zijn, maakt dat we ons opnieuw, en wel in alle vrijheid, de vraag kunnen stellen: wat betekent het nu eigenlijk om christen te zijn. Deze vraag wordt nog pertinenter door de groeiende aanwezigheid van andere godsdiensten in onze contreien: wat is typisch aan het christendom, of nog, wat onderscheidt ons geloof van andere religieuze tradities. Het ligt hem niet in de moraal. Die fameuze christelijke waarden en normen, die bestaan eigenlijk niet. Preciezer, er bestaan geen typisch of exclusief christelijke waarden. In andere godsdiensten vind je dezelfde morele...
Meer lezen

Kom, o Geest des Heren, kom - Pinkstersequentie

Afbeelding
Met het feest van Pinksteren sluiten we de Paastijd af. De liturgie van de Kerk gaat terug over op de “gewone tijd”. Ook in ons gewone leven mogen we de prachtige Pinkstersequentie verder blijven bidden. Hieronder vindt u de tekst. Pinkstersequentie Kom, o Geest des Heren, kom uit het hemels heiligdom, waar Gij staat voor Gods gezicht. Kom der armen troost, daal neer, kom en schenk uw gaven, Heer, kom wees in de harten licht. Kom o Trooster, Heil'ge Geest, zachtheid die de ziel geneest, kom verkwikking zoet en mild. Kom o vrede in de strijd, lafenis voor 't hart dat lijdt, rust die alle onrust stilt. Licht dat vol van zegen is, schijn in onze duisternis, neem de harten voor U in. Zonder uw geheime gloed is er in de mens geen goed, is de ziel niet rein van zin. Was wat vuil is en onrein, overstroom ons dor domein, heel de ziel die is gewond, maak weer zacht wat is verstard, koester het verkilde hart, leid wie zelf de weg niet vond. Geef uw gaven zevenvoud, ieder die op U vertrou...
Meer lezen

Waar de Heilige Geest allemaal goed voor is - Pinkstergebed van Karl Rahner sj

Afbeelding
Ik geloof in de heilige Geest. Ik geloof, dat Hij mijn vooroordelen kan afbreken. Ik geloof, dat Hij de sleur kan doorbreken. Ik geloof, dat Hij mijn onverschilligheid kan overwinnen. Ik geloof, dat Hij mij vindingrijk in de liefde kan maken. Ik geloof, dat Hij mij kan waarschuwen voor het kwaad. Ik geloof, dat hij mij de moed tot het goede kan geven. Ik geloof, dat Hij mijn droefheid weet om te buigen. Ik geloof, dat Hij mij liefde voor het woord van God kan geven. Ik geloof, dat Hij mijn minderwaardigheidsgevoelens kan wegnemen. Ik geloof, dat Hij mij kracht kan geven in mijn lijden. Ik geloof, dat Hij mij een broeder kan geven, die mij steunt. Ik geloof, dat Hij mijn wezen kan doordringen. Karl Rahner sj
Meer lezen

Hoe komt het toch dat jezuïeten zoveel investeren in onderwijs? - Serie van Nikolaas Sintobin sj over ignatiaanse pedagogie (1/6)

Afbeelding
1/6: Waarom jezuïetenscholen? 476 jaar geleden startte in Sicilië het eerste jezuïetencollege en meteen een nieuw onderwijsmodel: het middelbaar onderwijs. De jezuïeten noemden het: humaniora - meer mens worden . Waarom investeren jezuïeten zoveel in onderwijs?   Kennisoverdracht is belangrijk. Maar het is niet enkel omwille van de schoonheid van wiskunde of Latijn dat ontelbare jezuïeten hun leven gaven en geven aan het onderwijs. De reden is wel dat kennisoverdracht een uniek middel is voor persoonlijkheidsvorming. Denk aan het opnieuw actuele klassikale twistgesprek, het zo vormende groepswerk of het verrijkende parascolaire aanbod.   Wat is kenmerkend voor het jezuïtische opvoedingsmodel? Het vertrekt van de ignatiaanse spiritualiteit. Daarin staat de ontplooiing van de mens centraal.  Christenen geloven dat de mens, elke mens, goddelijke waardigheid heeft. Niets is belangrijker dan de menswording. Daarom is het ignatiaanse ideaal om elk kind zo op te voeden dat het ...
Meer lezen

Een "gevallen fiets" op een Amsterdamse brug - Mijmering van Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
Onlangs liep ik ’s morgens door de Leidschestraat, in Amsterdam. Vlak voor mij liep een oudere man, met een boodschappentas in de hand. Op de brug over de Keizersgracht stonden heel wat fietsen tegen de reling. Een lag op de grond. De wandelaars maakten netjes een ommetje. Zoniet de bejaarde man voor mij. Hij stopte, zette zijn tas op de grond, nam de fiets bij zadel en stuur en plaatste het rijtuig weer tegen de reling. Ik twijfelde. Was het misschien zijn eigen fiets? Blijkbaar niet. Meteen nam de man zijn tas terug ter hand en stapte verder. Ik ook. Met een warm gevoel. Nikolaas Sintobin sj
Meer lezen

Een God die één en ook drie is. Hoe moet je dat in Godsnaam verstaan? - Een uitleg door Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
Waar of niet waar? “ Het eigene van christenen is dat ze geloven in God .” Als ik een precies antwoord wil geven op de vraag naar de eigenheid van het christelijk  geloof moet ik zeggen “ niet waar ”. Uiteraard geloven christenen in God. Maar het godsgeloof is niet het eigene van de christenen. Dat geloof in de ene God delen we namelijk  met de andere monotheïstische godsdiensten. Wat is dan wel het eigene aan de christenen? Dat we geloven in Jezus Christus? Dit is een stap in de goede richting. En wel een belangrijke. Maar het is nog onvolledig. Het eigene van ons christenen is dat we geloven in de Drieëne God: Vader, Zoon en Geest. De kern, het absolute hart van het christelijke dogma is het dogma van de Triniteit. Eigenlijk is het christelijke dogma heel beperkt. Alles samen niet meer dan enkele bladzijden. Er is ongeveer 1000 jaar aan gewerkt door duizenden theologen, de kerkvaders genoemd. Het zijn geen gebeden, laat staan gedichten. Het gaat over uiterst...
Meer lezen

Heilig Hart van Jezus, waarover gaat dat eigenlijk over? - Vlog van Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
Vandaag viert de RKK het feest van het Heilig Hart van Jezus.  In deze vlog geef ik u een korte uitleg over wat we vandaag kunnen leren uit de eeuwenoude devotie tot het Heilig Hart van Jezus. Dit kan in onze geseculariseerde wereld heel ver van mijn bed lijken. Of net niet. Het spreekt namelijk over de tedere liefde en zorg van onze God voor elk van ons, in het bijzonder als we het moeilijk hebben. Om deze vlog te bekijken, klik op onderstaande  afbeelding of op deze link:  https://www.youtube.com/watch?v=Z--b3r35t6c
Meer lezen