"In alle dingen"

Witte Donderdag  2026 Als   jezuïet in opleiding woonde ik in Parijs. Elke zaterdagmorgen was ik er vrijwilliger op een dienst voor palliatieve zorgen. De helft van de bedden was voorbehouden voor terminale aidspatiënten. Een van hen was Jean-Louis, een dertiger. Hij was vel over been. Gevolg van chronische diaree. Ik stapte zijn kamer binnen om wat bij te praten. Op dat eigenste ogenblik zag ik Jean-Louis uit zijn bed opspringen. Net op tijd om te voorkomen dat hij zichzelf zou bevuilen door de gevolgen van een zoveelste oncontroleerbare darmkramp. De geur was onuitstaanbaar. Maar nog pijnlijker was de gelaatsuitdrukking van die naakte man. Hij wist niet waar te kruipen van schaamte en walging. Ik ook niet … Amper een minuut later stond er een verpleegster. Een jong meisje met een prachtige glimlach. Met een kwinkslag stapte ze, door de smurrie heen,   naar Jean-Louis toe. Ze reinigde hem en hielp hem terug zijn bed in. Haar eigen baby had ze niet met meer zacht...

Ik moet echter zelf goed beseffen dat ik, met al mijn eigen verklaringen, de lijdende mens nooit tegemoet kom. En ook niet goed met eigen leed zal kunnen omgaan. Iemand die verzinkt in het lijden heeft aan geen enkele verklaring een boodschap. Omgekeerd dreigen de verklaringen van de ander mijzelf te vervreemden van hem, of van mezelf, omdat ik mij, met mijn rationele benadering, riskeer niet meer op de juiste manier te laten raken door zijn lijden. Het komt er niet zozeer op aan wat we over het lijden denken, of hoe wij het kwaad verklaren, maar hoe wij, bij het lijden of het verdriet dat wijzelf en anderen doorstaan, onze medemenselijkheid beleven, onze 'menswording'. Het komt erop aan de zachte weg te vinden om met eigen lijden om te gaan, zodat wij ook heel dicht bij het lijden van anderen komen staan. ('stabat mater'). … Ik denk aan de priester, de leviet en de barmhartige Samaritaan. Ik denk ook aan Jezus, die perfect doorziet hoe het kwaad zijn weg gaa...

Zoek ik verder naar algemene verklaringen voor het kwaad, of naar inzichten in wat het in wezen is, dan levert me dat hoogstens een intellectuele bevrediging op. Misschien ook een stukje berusting. Maar, kan ik als mens wel 'zin' geven ? Wij kunnen misschien zinvolle systemen uitdenken en uitbouwen, systemen met een interne logica, als een schaakspel, of een roman (denk aan 'Het geheim van de kaarten' van Jostein Gaarter). De zin die wij trachten te geven is als een grote stelling die wij rond de toren van de werkelijkheid optrekken, om die toren 'aan te kunnen'. Maar plots komt er dan een stuk van die stelling los, en heel onze stelling stort in elkaar. De diepere zin die al deze zinsystemen opneemt en transcendeert in een soort verticale beweging moet ons van buitenaf aangereikt worden. Alleen God geeft zin aan het zinloze, en een heel andere zin dan wij zouden geven : 'zalig de armen, de treurenden, zij die onrecht, die vervolging lijden....

Ik kan ook bedenken dat het kwaad, in zijn diepste wortels, het zich afsluiten is voor de enige relatie die me ten volle kan doen bestaan, de relatie die mij uit mijn zelfbeslotenheid haalt en in de liefde vestigt. Liefde als een wisselwerking tussen aangeboden en ontvangen zelfgave, zowel naar God als naar mensen toe.   In plaats daarvan maakt de mens zichzelf tot middelpunt en bekijkt alles enkel vanuit zijn gezichtshoek en in verhouding tot zichzelf. Dat is die moeilijke copernicaanse revolutie. Afstappen van de houding waarbij ik mezelf als centrum stel. Maak ik mezelf tot zon, dan beschouw ik al de rest en al de anderen als planeten die rond mij (moeten) draaien en gebruik ik al mijn energie om te bekomen dat heel de schepping zich naar mij schikt. Of nog, blijf ik niet gericht naar de zon, dan zit ik te werken in mijn eigen schaduw, en werp ik mijn schaduw op alles en op allen met wie ik bezig ben. Wauthier de Mahieu sj

Heel lang kan ik meestal niet bij de gedachte verwijlen dat het allemaal wondermooi is in Gods schepping, en dat de mens, het laatste werk van Gods handen, de bekroning is van dat wonder. Vrij vlug komt mij de wrange smaak in de mond, en in het hart van zoveel pijn, zoveel leed, zoveel ellende, zoveel verdriet die mij voor de ogen worden gegooid, of die ik soms zelf moet meemaken.   Natuurrampen, dodelijke of aftakelende ziekten die de uitbloei van een liefdesweg onmogelijk maken.   Zaken die soms zo mooi begonnen waren en plots afgebroken worden. En, afschuwelijker nog, de wreedheden door mensen aan mensen aangedaan.   Zoveel goede of onschuldige mensen getroffen door het kwaad. En diep in mij draag ook ik de kwetsuren die mijzelf door het leven of door medemensen werden aangedaan. Zoveel dat mij soms naar de rand drijft van een afgrond van zinloosheid waarin ik mezelf wel eens te pletter zou willen gooien. Wel mogen wij niet vergeten dat de ervaring van he...

In de zomer van 2012 gaf Frans van der Lugt sj onderstaand getuigenis over wat hij meemaakte in het belegerde Homs, op Palmzondag 2012. Ongeveer anderhalve maand geleden hebben wij hier in ons huis veertig moslimvluchtelingen uit andere streken ontvangen: zeven families, met man , vrouw en kinderen. Tot nu toe wonen ze bij ons en wij zijn een grote familie geworden. Mede dankzij hulp van anderen kunnen we zorg voor hen dragen. Een imam van de moskee naast ons huis komt ons bijvoorbeeld voortdurend vragen of we brood of andere etenswaren voor die families nodig hebben. Laatst kwam hij ons onder het vallen van bommen brood brengen. De keuken van al die families is gemeenschappelijk, maar iedere familie eet apart. Vaak komen ze ook bij ons eten, of wij eten met een van die families. Zij koken ook altijd voor ons. Vanmorgen zat ik te ontbijten en een van die moeders kwam bij mij aan tafel zitten. Als sluier had ze een handdoekje op haar hoofd gelegd. Na wat over haar zorgen verteld t...

Anthony de Mello sj (1931 – 1987) was een   Indisch jezuïet en psychotherapeut. Hij had veel aandacht voor de dialoog tussen de ignatiaanse spiritualiteit en de Indische wijsheidstraditie. De Mello is bekend om zijn korte verhaaltjes. Tegen een bezoeker die zichzelf beschreef als een zoeker naar de Waarheid zei de wijze: “Als je de Waarheid zoekt, is er één ding dat belangrijk is.” “Ik weet het – een allesoverheersend verlangen naar de Waarheid.” “Neen – een onvoorwaardelijke bereidheid om toe te geven dat je het wel eens bij het verkeerde eind kunt hebben.” Anthony de Mello sj

Kardinaal Carlo Maria Martini sj was aartsbisschop van Milaan. Hij was een vermaard exegeet en spirituele meester met een grote pastorale bekommernis en ervaring. In onderstaande tekst geeft hij enkele waardevolle tips over “Hoe biechten?”. Vermits de tekst tamelijk lang is, heb ik hem opgedeeld in drie stukken. HOE BIECHTEN? SUGGESTIES VAN KARDINAAL CARLO MARIA MARTINI SJ (3/3) Een gebed dat vreugde en vrede geeft Uit het voorgaande kan dan een gebed voortkomen dat je kunt bidden met de priester: je kunt met hem een psalm opzeggen, een lofzang uit de Bijbel, een dank- of een smeekgebed of een gebed dat spontaan opwelt. Hierop kan dan de absolutie volgen als uiting van de kracht van God waar ik juist om vraag omdat ik niet in staat ben om mij in mijn eentje te verbeteren. Ik plaats me opnieuw onder het Kruis, onder deze kracht die mij gedoopt heeft en waarvan ik hoop dat ze mij opnieuw te hulp komt. Dat is dus wat ik versta onder verzoeningsgesprek. Het is dus geen psycholog...

Wijlen kardinaal Carlo Maria Martini sj was aartsbisschop van Milaan. Hij was een vermaard exegeet en spirituele meester met een grote pastorale bekommernis en ervaring. In onderstaande tekst geeft hij enkele waardevolle tips over “Hoe biechten?”. Vermits de tekst tamelijk lang is, heb ik hem opgedeeld in drie stukken. HOE BIECHTEN? SUGGESTIES VAN (WIJLEN) KARDINAAL CARLO MARIA MARTINI SJ (2/3) Je plaatsen voor Gods barmhartigheid Naar mijn mening omvat deze dialoog in essentie twee onderdelen: het eerste noem ik confessio laudis, dat wil zeggen belijdenis in de oorspronkelijke term van het woord. Ook hier kan men uitgaan van een paradox: als het elke keer zo moeilijk is om mijn zonden uit te spreken, waarom dan niet beginnen met mijn goede daden? De heilige Ignatius zelf doet deze suggestie in zijn Geestelijke Oefeningen (GO 43) wanneer hij als eerste punt de dankzegging neemt: Heer , ik wil U in de eerste plaats bedanken omdat U mij geholpen hebt, dat en dat is gebeurd, di...

  Thomas Merton (1915 - 1968) is onderweg naar de trappistenabdij van Gethsemani in de hoop er te kunnen intreden. In onderstaand fragment uit zijn autobiografie beschrijft hij wat er omgaat in zijn hart. Het is een indrukwekkende illustratie van wat ware innerlijke vrijheid betekent. Het was een vreemde gewaarwording. Kilometer na kilometer werd mijn verlangen om in het klooster te zijn sterker – het werd bijna onvoorstelbaar. Dat ene idee had me volledig in zijn greep. En toch, vreemd genoeg, groeide tegelijkertijd mijn innerlijke vrijheid en mijn innerlijke rust. Wat als ze me niet zouden aannemen? Dan zou ik naar het leger gaan. Maar zou dat geen ramp betekenen? Helemaal niet. Als het klooster me uiteindelijk zou afwijzen en ik dienstplichtig zou worden, zou dat zonder twijfel Gods wil zijn. Ik had gedaan wat ik kon; de rest lag in zijn handen. En hoewel mijn verlangen naar het klooster met de minuut groeide, maakte de gedachte aan een leven in een legerkamp me niet langer onru...

Kardinaal Carlo Maria Martini sj was aartsbisschop van Milaan. Hij was een vermaard exegeet en spirituele meester met een grote pastorale bekommernis en ervaring. In onderstaande tekst geeft hij enkele waardevolle tips over “Hoe biechten?”. Vermits de tekst tamelijk lang is, heb ik hem opgedeeld in drie stukken. HOE BIECHTEN? SUGGESTIES VAN KARDINAAL CARLO MARIA MARTINI SJ Inleiding Op dit ogenblik verkeert het sacrament van de biecht in de Kerk in crisis. We zijn ons hier allemaal van bewust. Men zegt dat de biechtstoelen leeg zijn, maar dat zijn ze aan de beide kanten: aan de ene kant ontbreken de biechtelingen, aan de andere kant de priesters. Er was een tijd dat de priester urenlang wachtte in de biechtstoel; toen kwam de tijd dat hij zich niet schuldig kon voelen wanneer er niemand biechtte; tegenwoordig praat men veel over de biecht maar niemand komt opdagen. Je kunt dus spreken van een geleidelijke verwijdering en de gelovigen zijn hier niet altijd de oorzaak van. He...

  Indrukwekkend, die natuur! Ook al vermoed of zie je het vaak niet op het eerste zicht. Waar heb jij onlangs onverwachte schoonheid ontdekt in de natuur? Wat doet dat me jou? Klik hier om dit videootje te bekijken of klik op onderstaande afbeelding

In zijn mémoires, « Antimémoires » genoemd, vertelt André Malraux over een lang gesprek dat hij had met een oude priester. Hij stelde hem de vraag : « Wat heeft de biecht u geleerd over de mens ? » Het antwoord van de priester luidde als volgt : « De biecht leert niets. Of misschien toch … Vooreerst, de mensen zijn veel ongelukkiger dan men denkt. En eigenlijk komt alles hier op neer dat er geen grote mensen zijn. » Best mogelijk dat Malraux de woorden van de man juist heeft weergegeven. Maar ik ben bijna zeker dat de priester nog meer heeft gezegd. In de biecht krijg je namelijk niet alleen toegang tot de schaduwzijde van de mens. « Kleine mensen maakt Hij groot », zingt Maria in het Magnificat.

VIJFDE ZONDAG VAN DE VEERTIGDAGENTIJD Ezechiël ‪ 37,12-14. Romeinen ‪ 8,8-11   - Johannes ‪ 11,1-45 Rose is 16 jaar, een jaar jonger dan Pinky. Ze wonen in Brighton, een Engelse badplaats. Beiden groeiden op in extreme armoede. Pinky werkt hard aan zijn professionele boevencarrière. Rose werkt als dienstmeisje in een restaurant. Pinky vraagt haar ten huwelijk. Niet omdat hij van haar houdt. Wel om haar te kunnen gebruiken voor zijn criminele plannen. Kinderlijk en eenvoudig als ze is heeft Rose dit niet door.   Ze houdt gewoon zielsveel van die jongen. Ze zijn de hoofdpersonages van “Brighton rock”, een roman van de katholieke schrijver Graham Greene, die zich afspeelt in de jaren dertig van de vorige eeuw. De slotscène is adembenemend. Pinky heeft zich op een gruwelijke manier van het leven beroofd. Rose is wanhopig. Ze loopt een kerk binnen en gaat meteen naar de biechtstoel. Ze doet haar verhaal aan een oude priester. Zal ik Pinky ooit terugzien , is h...

Dit is de derde webinar in de minicursus over het bidden met de Bijbel. Ik geef hier vier tips over hoe omgaan met verstrooidheid tijdens het bidden. Klik hier om deze webinar te bekijken of klik op onderstaande afbeelding.

Voor LFK schreef ik een essay over “creëren”. Hier vind je enkele uittreksels (8/8) Hoe komt het, ten slotte, dat creëren gepaard kan gaan met zo’n grote vreugde? Creativiteit raakt ook aan schoonheid. Dat geldt voor praktische, nuttige creaties, zoals die van Mariet. Maar ook, en misschien wel vooral, voor creaties die niet meteen praktisch zijn: muziek, schilderkunst, poëzie. De Engelse dichter John Keats schreef een gedicht genaamd A thing of beauty is a joy forever .  Wellicht komt die vreugde dan voort uit de intuïtie dat het bestaan op zich mooi is. Wanneer er meer ‘zijn’ wordt gecreëerd, komt er meer schoonheid in onze wereld, en daarmee nieuwe vreugde die weer kan worden gedeeld met anderen.

Veel mensen zullen er makkelijker toe komen om van de deugd te houden wanneer dit hen wordt aanbevolen  door iemand die zij hoogachten dan dat zij dit zouden doen om de deugd zelf. Ignatius van Loyola

Voor LFK schreef ik een essay over “creëren”. Hier vind je enkele uittreksels (7/8) Frustratie zegt iets over het menszijn zelf. Mensen zijn beperkt. Alle mensen. Een mens mag dan van alles hebben, kunnen en weten; er is nog veel meer dat je niet in je mars hebt. Om nog maar te zwijgen van de gebrokenheid en kwetsuren waarmee ieder moet omgaan. Die van jezelf en die van anderen. Vaak precies op die plaatsen in je leven, lijf of geest waar je het net niet wilt.   Iedereen wordt geconfronteerd met dit menselijk tekort. Pas a ls je bereid bent die werkelijkheid in de ogen te kijken , wordt groei mogelijk. De bewuste aanvaarding van de eigen beperktheid kan een dynamiek in gang zetten die leidt tot een grotere fijngevoeligheid en ontvankelijkheid, die op hun beurt kunnen uitmonden in creativiteit.

In deze aflevering van Kloostergesprekken gaat Leo Fijen in gesprek met Nikolaas Sintobin s.j. over de vreugde van groeien. Want groeien betekent vaak dat je grenzen verlegt. Dat kan spannend zijn, maar juist daarin ligt een diepe vreugde verborgen. Een belangrijke valkuil is dat we ons voortdurend vergelijken met anderen. Daardoor doen we onszelf geweld aan en raken we verwijderd van onze eigen weg. In de ignatiaanse spiritualiteit – de traditie van de jezuïeten – gaat het juist om onderscheiding van geesten: leren luisteren naar de vraag waar God je uitnodigt om te groeien. De jezuïeten stonden aan de basis van het katholiek onderwijs, waarin de humaniora een belangrijke rol speelt. Niet alleen kennis staat centraal, maar vooral de groei van de mens als geheel. Onderwijs en vorming helpen om te ontdekken waar je talent ligt en hoe je daarin kunt groeien. Persoonlijke groei is geen individualistisch project. Integendeel: wie groeit als mens, kan de ander juist beter tegemoet treden in...

In een boek van Richard Lennan over de ecclesiologie van Karl Rahner sj vond ik onderstaande overwegingen over oecumene.  Door het feit dat geloven vandaag moeilijk is, neigen de gelovigen ertoe om zich toe te leggen op de fundamentele geloofsinhouden van het christendom. De perifere aspecten zullen minder en minder belangrijk worden. Tegelijkertijd verbeteren de perspectieven voor het  oecumenisme . De grote uitdaging is thans gemeenschappelijk voor al de christelijke Kerken en gaat over het antwoord dat we moeten geven aan de vragen van onze tijdsgenoten.  Dit betekent geenszins dat Rahner de taaiheid wil ontkennen van de historische geschillen tussen de Kerken. Maar hij wilde zich niet al te zeer concentreren op problematieken van de 16 de  eeuw die weinig vandoen hadden met de problemen waarmee wij thans geconfronteerd worden. Om die reden meende Rahner dat de verdeeldheid van de christelijke Kerken niet meer te rechtvaardigen is. Hij meende dan ook dat de Kerken...