Het verschil tussen slimme en domme mensen - Wijsheid (?) van Balsasar Gracián sj



In 2014 werd bij Athenaeum – Polak & van Gennep een nieuwe vertaling gepubliceerd van een boek van Baltasar Gracián (1601-1658) , genaamd “Handorakel en kunst van de voorzichtigheid” in een vertaling van Theo Kars. Baltasar Gracián was een Spaanse jezuïet van wie ondermeer  deze verzameling van 299 aforismen bewaard is gebleven. Vele getuigen van grote mensenkennis en wijsheid. Vele andere kunnen schokken door hun cynisme en opportunisme. Je vindt er de subtiliteit van Ignatius van Loyola in terug. De evangelische gedrevenheid is echter vaak ver te zoeken.

Toegewijd en intelligent

Wat het verstand grondig heeft uitgedacht, wordt door de toewijding uitgevoerd. Haast is een eigenschap van domme mensen: omdat zij het gevaar niet zien, gaan zij zonder nadenken tot handelen over. 

 Wijze mensen daarentegen maken eerder de fout traag te zijn: besef van gevaar leidt tot bedachtzaamheid. Het komt voor dat een goed bedacht plan mislukt door een trage uitvoering ervan. 

 Doortastendheid is de moeder van het fortuin. Wie niets aan de dag van morgen overlaat, verricht veel werk. (53)

Baltasar Gracián sj




Reacties

Anoniem zei…
Beste Nikolaas,
Dank voor de stiltemomenten die ik dagelijks "in alle dingen" vind.
Ik wou je even melden dat ik net een literaire thriller gelezen heb, waarin het "Handorakel" als rode draad door het boek loopt.
de Loof Mieke, Duivels offer (The House of Books, Antwerpen / Vianen 2004)
Vriendelijke groeten,
Hedwig
29 mei 2026 om 22:42
Nikolaas Sintobin sj zei…
Beste Hedwig, Ik heb het boek toen ook gelezen - 20 jaar geleden. Mooi. Mieke weet idd nogal wat over de SJ, niet in het minst ook via haar echtgenoot die, samen met mijn, leerkracht was aan het OLVC in A'pen en met wie ik samen veel heb gewerkt rond ignatiaanse pedagogie en spiritualiteit!
30 mei 2026 om 09:40
Een reactie posten

Meest gelezen

Deze blog en de blogger gaan er even tusssenuit, maar laten je niet alleen

Afbeelding
  Deze blog en de blogger gaan in zomerslaap. Die zal duren tot 31 juli. Wellicht heb je zin om je intussen af en toe wat te laven aan de ignatiaanse wijsheid. Ik geef je enkele tips. Op deze blog vind je bijna 5.000 bijdragen. Aarzel niet om daarin wat te scrollen. Wellicht ben je een lezer. Klik hier om ignatiaans geïnspireerde boeken te bestellen . Ken je mijn website www.verderkijken.org ? Daar vind je ruim 700 korte video's, vaak verrassend en knotsgek, met suggesties om op je eentje of samen met anderen even de diepte in te gaan. Op onze gebedswebsite www.biddenonderweg.org  vind je een dagelijkse gebedspodcast en ook allerhande series, luisterboeken en audio-retraites. Op YouTube heb je een hele serie video's waarin ik diverse aspecten van de ignatiaanse spiritualiteit uitvoerig toelicht.
Meer lezen

Gebed is niet nuttig. Wat is het dan wel?

Afbeelding
Gebed betekent zich vrijmaken voor God, zich leeg maken voor God, een vakantiedag voor God.  De tijd die je aan gebed besteedt is tijd die vérder gaat dan iets dat voor jezelf nuttig is. Gebed is niet nuttig, het is van een andere orde. Wat jij tot je gebed bijdraagt is alleen jezelf en je tijd en je verlangen om met God samen te zijn. Je stelt je beschikbaar voor God.  Als jij, wat jou betreft, je minder druk of zelfs passief opstelt, dan laat dit al zien dat God de hoofdacteur in je gebed is. En wat er verder in je gebed gebeurt is een kwestie van Gods agenda. God is de artiest, jij bent het doek of het ruwe houtblok dat door de  goddelijke werking omgevormd zal worden.  Finbarr Lynch sj
Meer lezen

Acht dagen in stilte bidden met de Bijbel, wat doet dat met een mens - getuigenis van Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
  Deze avond begin ik aan mijn jaarlijkse achtdaagse stille retraite. Het worden heel stille dagen waarin ik zal bidden met de Bijbel. In onderstaande video vertel ik aan Leo Fijen wat dat stille bijbelgebed in mijn leven teweeggebracht heeft en wat het mij nog steeds bijbrengt. Mijn blog gaat gedurende die dagen ook de stilte in. Op 15 augustus ben ik er weer. Ik zal graag ook voor jou bidden, beste lezer. Aarzel niet om ook mij te gedenken in jouw gebed. Klik hier om deze video te bekijken of klik op onderstaande afbeelding.
Meer lezen

Geloven christenen in Maria? Een antwoord van Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
    Wat christenen over Maria   zeggen, verwijst uiteindelijk altijd naar Jezus. Christenen geloven in God en in Jezus, niet in Maria. Daarom bidden christenen tot God en tot Jezus, niet tot Maria. Toch kun je stellen dat Maria de belangrijkste vrouw in het christendom is. Wat is er zo bijzonder aan haar?   Maria is de moeder van Jezus, van wie christenen geloven dat Hij de Zoon van God is. Daarom zeggen katholieke, orthodoxe en sommige protestantste christenen over haar dat zij de moeder van God is. Maar Maria is geen godin. Ze is een mens. Een uniek mens. Daarom eren veel christenen haar op een bijzondere wijze. Je kunt zeggen dat Maria zo’n uitzonderlijk iemand was doordat zij zich honderd procent kon openen voor God. Zozeer dat zij Hem als moeder in haar schoot kon ontvangen. Katholieke christenen geloven daarom dat Maria nooit zonden heeft begaan. Anders gezegd, dat zij zich nooit, op welke manier dan ook, van God heeft verwijderd. In die zin is zij een voorbee...
Meer lezen

Ignatius van Loyola: de moed om te kiezen voor het onzekere - anecdote - animatiefilm

Afbeelding
Vandaag herdenken we de heilige Ignatius van Loyola. Petro de Ribadenera sj, een naaste medewerker van Ignatius van Loyola, beschrijft een gesprek dat plaatsvond tussen Ignatius en diegene die zijn opvolger zou worden als generale overste van de SJ, Diego Laniez sj.   “Meester Lainez, indien God u zou zeggen: mocht je zo meteen sterven, dan beloof ik je de eeuwige heerlijkheid; maar mocht je er voor kiezen om te blijven leven, dan kan ik je niet garanderen dat je de genade van de volharding krijgt. Wat zou uw keuze zijn?” “Meteen sterven,” zei Lainez, “dan zou ik zeker zijn.” Ignatius antwoordde: “Wat mij betreft, ik zou een andere keuze maken. Indien ik zou denken dat ik door in leven te blijven ik het een of het ander groot werk voor God zou kunnen verrichten, dan zou ik Hem smeken mij op aarde te laten tot zolang dit voltooid zou zijn. Ik zou mijn blik richten op God en niet op mezelf. Ik zou geen rekening houden met persoonlijk gevaar of met mijn veiligheid.” Hieronder onz...
Meer lezen

Een vreemd mannetje waar iets heel bijzonders van uitgaat - feest van de gedaanteverandering - verrassende tekenfilm

Afbeelding
Vandaag lezen we in de liturgie het verhaal van de gedaanteverandering van Jezus. Het is een van mijn favoriete passages. Ik smaak er iets in van wat de leerlingen ervaren hebben in hun dagelijkse omgang met Jezus: onzegbare goedheid en schoonheid. Onderstaande tekenfilm (klik op de afbeelding hieronder), hoewel puur profaan, geeft hier iets van weer. Roepen dit verhaal en/of deze tekenfilm de een of de andere herinnering of ervaring op bij jou?
Meer lezen

Waarom de bij gelukkiger is dan de adder - Wijsheid (?) van Balsasar Gracián sj

Afbeelding
 Baltasar Gracián was een Spaanse jezuïet van wie ondermeer    een verzameling van 299 aforismen bewaard is gebleven. Vele getuigen van grote mensenkennis en wijsheid. Vele andere kunnen schokken door hun cynisme en opportunisme. Je vindt er de subtiliteit van Ignatius van Loyola in terug. De evangelische gedrevenheid is echter vaak ver te zoeken. In alles meteen het goede opmerken, het voorrecht van de juiste instelling. De bij vliegt rechtstreeks naar het zoete om de honingraat te vullen, zoals de adder afgaat op het bittere  voor het gif. Zo is het ook met de instelling van mensen: sommigen worden aangetrokken tot het slechte, anderen tot het goede. Er bestaat niets, waarin niet iets goeds is aan te treffen, vooral als het om een boek gaat, dat het resultaat van nadenken is. Sommige mensen hebben zo'n onhebbelijke instelling dat zij onder duizend volkomenheden meteen het enige gebrek vinden, dat zij veroordelen en aandikken: zij zijn vuilnisverzamelaars, ...
Meer lezen

Over trots die dankbaar maakt - Een nieuwe serie van Nikolaas Sintobin sj (1/8)

Afbeelding
Voor het tijdschrift “Liefke” schreef ik een overweging over “Trots die dankbaar maakt”. Hier vind je uittreksels (1/8) Het was warm op dat strandje. Ik was er samen met een vriendin aan het zonnen. We konden het goed met elkaar vinden. Helemaal onverwacht wees ze naar mijn borstkas en zei dat ik eigenlijk best stevig gebouwd was. Ik wist niet wat ik hoorde. Ik deed alsof mijn neus bloedde. Maar ik had het drommels goed gehoord. Nu nog kan ik me die scène perfect goed voorstellen. Geloof het of niet. Die op zich volstrekt banale opmerking was een keerpunt in mijn puberbestaan. Ik was een opgeschoten knaap en wist me geen raad met dat lange lijf van mij. Ik meende oprecht dat ik een hanenborst had. Op dat eigenste ogenblik veranderde de onzekerheid en de schaamte die ik tot dan toe voelde over mijn lichaam in trots. Ik was lucide genoeg om te weten dat ik niet plotsklaps een atletische hercules was geworden. Maar toch, dat lichaam van mij dat mocht blijkbaar gezien worden...
Meer lezen