Hoe sluit ik vrede met mijn donkere kanten? - Overweging van Nikolaas Sintobin sj

 

Christenen geloven iets ongelofelijks: dat de mens geschapen is naar beeld en gelijkenis van God. Van Jezus geloven christenen zelfs dat Hij zo’n hoogstaand mens is dat Hij tegelijk God is. Tezelfdertijd geloven en weten we dat er een levensgroot verschil is tussen God en alle andere mensen. Wij mensen zijn beperkt en eindig. Bij elk van ons zit er wel iets scheef en verwrongen. Om de haverklap worden we hiermee geconfronteerd. Bij onszelf net zo goed als bij anderen. Daar komt nog bij dat die donkere kanten zich vaak bevinden op plekken waar we het net niet willen. Doorgaans zijn ze ook behoorlijk hardnekkig.

Het kan gaan over de eigen zondigheid, moeilijke karaktertrekken, de pijnlijke gevolgen van traumatische ervaringen en nog veel meer. Soms liggen ze aan de bovenkant van ons bewustzijn. Het kan ook dat ze diep weggeborgen lijken maar plots naar omhoog kunnen schieten. Uiteraard steeds op het verkeerde moment.

Wat doe je hiermee? Is het mogelijk voor een mens om die donkere kanten te aanvaarden er er vrede mee te sluiten?

Het vervelende van die gebrokenheid is dat ze makkelijk met veel, heel veel aandacht en energie gaat lopen. Pijn, woede, verdriet, jaloersheid, haat kunnen snel alle plaats innemen. Ze hebben, letterlijk en figuurlijk, iets vervullend. Voor je het weet komen ze centraal te staan in je leven. Het goede, het mooie, de vreugde dreigen niet meer aan de bak te komen. Moet je je hier dan maar bij neerleggen en dit passief ondergaan?

Ignatius van Loyola heeft die soms ziekelijke aantrekkingskracht van de negativiteit zelf aan den lijve ondervonden. Zo werd hij achtervolgd door schuldgevoelens omtrent zijn losbandige jeugd. Steeds weer kwamen die terug. Met vallen en opstaan leerde hij er mee om te gaan.  Hij trok daar een aantal conclusies uit die ook ons vandaag kunnen inspireren.

Eerst en vooral spoort hij aan tot een vorm van spirituele discipline of ascese. Meer in het bijzonder raadt Ignatius aan om, wat er ook gebeurt, steeds ervoor te kiezen om voorkeursaandacht te geven aan wat leven, vreugde, licht geeft. Het is belangrijker te weten waar God wél aanwezig is in je leven, dan stil te staan bij zijn afwezigheid. Ga dus eerst en vooral op zoek naar Gods nabijheid in je leven, hoe discreet, subtiel en onopvallend die ook is. Laat niet toe dat je aandacht meteen en helemaal wordt gekaapt door negativiteit.

De paradox is dat het dan een stuk makkelijker wordt om je duistere kanten in de ogen te kijken. Als je namelijk in geloof weet dat God bij je is en je draagt, dan vermindert de angst voor de pijnpunten in je leven.

Het is vervolgens uiteraard wenselijk om ook je armoede in de ogen te durven kijken, al kan je eerste reflex zijn om ervoor kiezen dat niet te doen. Die confrontatie doet immers pijn. Dat wil je niet. Als je die pijn echter steeds weer ontvlucht, ga je verstoppertje spelen met jezelf. Je komt in een fake wereld terecht. Daar valt niet veel te rapen. Ga die confrontatie echter niet aan op je eentje. Jezus heeft de kracht gehad om al de gebrokenheid van de mensheid op zich te nemen. Hij kon dit enkel maar vanuit zijn biddende verbondenheid met zijn Vader. Ook voor ons, gewone mensen, is het belangrijk om onze duistere kanten biddend voor te leggen aan God. Ook in gesprek gaan met medemensen is belangrijk. Psychotherapie, een bijzondere vorm van gesprek, kan wonderen doen.

Die verbondenheid met God en mensen kan helend zijn. De donkere kanten voelen minder bedreigend. Ze gaan met minder energie lopen. Soms lijken ze zelfs helemaal of gedeeltelijk verdwenen. Het leven blijkt sterker dan de dood. Je staat meer in de waarheid van je leven: vreugde én pijn, licht én duister. Verdere groei wordt mogelijk.

Nikolaas Sintobin sj