"In alle dingen"

Anthony de Mello sj (1931 – 1987) was een  Indisch jezuïet en psychotherapeut. Hij had veel aandacht voor de dialoog tussen de ignatiaanse spiritualiteit en de Indische wijsheidstraditie. De Mello is bekend om zijn korte verhaaltjes. Een leerling uit het Oosten die erg trots was op wat hij als Oosterse spiritualiteit beschouwde, kwam bij de wijze en zei: “Hoe komt het dat het Westen materiële vooruitgang heeft en het Oosten spiritualiteit?” De wijze antwoordde hierop laconiek: “Toen bij de schepping de gaven voor de wereld uitgedeeld werden, kon het Westen als eerste kiezen.” Anthony de Mello sj

Er is maar één middel om die kringloop ten dode te doorbreken, namelijk kiezen voor de armoede, radicaal. Jezus maakte er heel terecht de eerste zaligheid van, de drempel van zijn Rijk. Daadwerkelijke armoede om tegen je hebzucht in te gaan; armoede van geest om je eerzucht in te dijken. Zo staat, tegenover de dynamiek van het kwaad, de levensdynamiek van Jezus, de Christus, de enige die vrijheid schept. Wordt de dynamiek van het kwaad meestal op gang gebracht vanuit zwakheid, toegeven compromissen,  die van het goede krijgt haar eerste impuls gewoonlijk vanuit een bewuste keuze. Een keuze die uitgaat van mijn diepste vrijheid en die me zó bevestigt als wie ik in de grond ben, een goed en vrij mens, beeld van de algoede God, dat ze mij er als vanzelf toe brengt een tweede stap te zetten in dezelfde richting. Een paar voorbeelden. Hetzelfde landschap bekeken wanneer de zon erop schijnt of bij miezerig weer is totaal anders. Gaat het om menselijke situaties, dan zijn wijze...

Veel bezitten, hetzij materiele goederen, hetzij intellectuele of spirituele gaven, veel stevig onder eigen controle hebben   –soms kan het ook iets heel banaals zijn, objectief tenminste-   streelt onze ijdelheid en voedt onze eerzucht. Wij genieten zo graag aanzien en hebben daar dikwijls alles voor over. Elkeen heeft de neiging zich een domein uit te zoeken waarop hij/zij dat aanzien hoopt te vestigen, die erkenning : “ik ben toch iemand; ik tel nog mee !” De tweede bekoring waarmee Jezus moet afrekenen : “Jij bent toch een beschermeling van God. Wel, durf dan risico’s nemen. Gooi jezelf maar van het bovenste van de tempel naar beneden,en je zult zien ! Je zult je niet bezeren en alle mensen kijken vol bewondering naar je op. Je succes is verzekerd !” Rijkdom en eerzucht leiden tenslotte tot machtswellust en tot hoogmoed. Je gaat jezelf beschouwen, heel zelfgenoegzaam, als het centrum van de wereld. Nogmaals het kan soms om een heel klein wereldje gaan, een ho...

Het meeste kwaad in onze wereld komt voort uit dat instinct van zelfbehoud, een drang om ‘te zijn’ en er ‘te mogen zijn’, die wij, mensen, gemeen hebben met alle levende wezens. Op zichzelf is het positief en gezond. Maar omdat wij samenleven met anderen, neemt die drang onvermijdelijk de vorm aan van zelfaffirmatie, een soort geldingsdrang, die zich gaat uitwerken ten koste van de anderen. Dit ‘er zijn’ wordt altijd maar steviger ingevuld en waar gemaakt. Om er zeker te ‘mogen zijn’, moet ik sterker staan dan al wat met mij in concurrentie kan treden, of moet ik, wat mij eventueel kan bedreigen, uit de weg ruimen. Ik wil heersen, en liefst alleen. Concreet wendt die geldingsdrang alle middelen aan die het in zijn bereik heeft. Dat zijn zowel de goederen van deze wereld die ik zoveel mogelijk naar mezelf toehaal, als mijn eigen talenten en mogelijkheden. Deze zal ik me als persoonlijk eigendom toe-eigenen, iets dat mij eigen is. En dikwijls ook aanwenden om beslag te kunnen leg...

Marc Desmet SJ is lange tijd  palliatief arts geweest in het Virga Jesse ziekenhuis in Hasselt 9. Bedenk twee keer per dag dat je tot de rijken der wereld behoort. Ontwikkel zo solidariteit met de zovelen in de ‘verte’ die in de verste verte niet beschikken over de middelen die wij hebben: niet om schuldgevoelens te ontwikkelen maar om daaruit relativeerkracht – veerkracht verscholen in relativeren – te putten. 10. Ontwikkel humor, geen cynisme. Jezu-iet zijn of worden is ‘iet’ van Jezus worden…..

Bij ons om de hoek heeft een dure luxe-winkel de deuren geopend. Bovenstaande boodschap zie je er op meerdere ramen prijken.  Ik ben het er helemaal mee eens dat het ik heel belangrijk is. Op alle vlak. Personalisme, heet dat in de grote christelijke traditie. Daar staat het ik ook heel centraal. Maar niet alleen het ik. Ook de ander.   De mens is immers relatie en bestaat maar echt in de mate dat hij of zij die relaties ontwikkelt en beleeft. Met de medemens, met God. Is er enkel maar het zelf van het ik, dan dreig je, hoe rijk je ook bent, doodarm te leven.  Bovenstaande boodschap lijkt daar toe uit te nodigen.  Wellicht uit pure armoede.

De dynamiek van Jezus en die van de boze ... Het is een van de oudste en de meest ingrijpende meditaties die Ignatius van Loyola uitwerkte in de Geestelijke Oefeningen.  In deze voordracht probeer ik deze persoonlijke ervaring van Ignatius te vertalen naar onze hedendaagste context. Meer hierover vind je in mijn boek " Vertrouw op je gevoel ".  

Voor het tijdschrift Liefke schreef ik een overweging over dankbaarheid. Hier kan je ze lezen in 11 stukjes – 5/11     Een laatste, wel heel bijzonder, kenmerk van dankbaarheid is dat dankbaarheid meer lijkt voor te komen bij mensen die weinig hebben dan bij mensen die veel hebben. Arme, zieke of eenzame mensen lijken vaak een bijzonder vermogen te hebben om dankbaar te zijn voor de kleine dingen die hen te beurt vallen.  Rijke, gezonde of beroemde mensen, daarentegen, lijken nogal eens weinig dankbaar te zijn voor de goede dingen die hen, vaak in overdaad, in de schoot worden geworpen.   Nikolaas Sintobin sj

"Laat wie rijk is ernaar streven om zijn goederen te bezitten en er niet door bezeten te zijn." Ignatius van Loyola

Ook  al zouden ze enkel maar  leiden tot dezelfde en niet tot een grotere eer  van God, toch moeten armoede, verachting en de naam van gek te zijn, samen met Christus, eerder gekozen worden dan rijkdom, eer en de naam van geleerd te zijn. Immers door de eerstgenoemde te kiezen volgen we Hem van meer nabij. Ignatius van Loyola

Mensen houden ervan andere mensen te bewonderen: hun vader, hun moeder, hun man, hun vrouw … Soms lijkt dit moeilijk. Schoonheid en rijkdom zijn niet altijd meteen zichtbaar. Gelukkig maar. Gratuiteit, zuivere liefde, grootmoedigheid, zelfvergetenheid, innerlijke rijkdom … Ze springen niet in het oog. Meer nog, de eigenaars springen er vaak uiterst discreet mee om. )

De mens die zich afgewend heeft van de wereld  zou moeten zijn als een standbeeld dat net zo min weigert om een ruig kledingsstuk te dragen als om beroofd te worden van het rijke gewaad dat het gewoonlijk droeg. Ignatius van Loyola

Vandaag biedt www.gewijderuimte.org een behoorlijk confronterende overweging bij de evangelielezing van de dag. Echte rijkdom bestaat niet uit wat we houden maar uit wat we weggeven.  Zodra een persoon meer heeft dan hij nodig heeft, behoort het overbodige dat hij bezit bij recht  toe aan diegene die niet genoeg heeft.  Wij zijn Gods dienaars. Al wat we hebben komt Hem toe – onze tijd, onze talenten, ons geld, ons eigendom.