Hoe omgaan met anonimiteit op internet? - Waarheid in tijden van internet (3/15)

Een tijd geleden gaf ik een voordracht aan de theologiefaculteit van de KULeuven over “Waarheid in het digitale tijdperk”. Enkele uittreksels. (3/15)

3. Personalisering in een oceaan van anonimiteit (Zes dynamieken van de internetomgeving)

Op het internet is anonimiteit troef. De leveranciers van de inhouden zijn vaak onbekend, wat afbreuk doet aan de betrouwbaarheid van die informatie. Op het internet kan je dan ook bijna systematisch wit én zwart lezen, horen of zien. Ook binnen de christelijke – katholieke wereld.  Als je vandaag op zoek gaat naar analyses van de tiende verjaardag van de pausverkiezing van Franciscus, dan ga je volledig tegengestelde commentaren vinden, geschreven door mensen die zich voordoen als competent. Voor de doorsnee surfer zijn het echter doorgaans illustere onbekenden. Wie heeft gelijk?

Tegenover deze anonimiteit en dus de onbetrouwbaarheid van de inhoud staat een trend naar personalisering op het internet. Het getuigenis-genre alsook de story-telling worden alsmaar belangrijker. In beide staat de persoonlijke ervaring centraal. De sociale media spelen hier een belangrijke rol in. Paus Franciscus heeft op Twitter meer dan 60 miljoen volgers. De Osservatore Romano, de officiële krant van het Vaticaan, enkele tienduizenden. Dit zegt iets over de uitzonderlijke populariteit van Franciscus. Maar het geldt ruimer. Op Facebook en Twitter heb ik een persoonlijk account.  Ik ben ook verantwoordelijk voor de accounts van de jezuïeten. Op mijn persoonlijke accounts heb ik dubbel zoveel contacten als op die anonieme jezuïetenaccounts. Nikolaas Sintobin heeft een gezicht en een stem. Dat hebben institutionele accounts niet.

Sociale media maar ook persoonlijke websites zoals blogs kunnen werken als een filter. Mensen lezen of bekijken wat die bepaalde man of vrouw publiceert of aanbeveelt. Dit artikel of die video wordt geloofwaardig omdat het tot bij mij komt via die welbepaalde, gekende persoon.

Paradoxaal genoeg versterkt dus de anonimiteit van het internet de personele, subjectieve kleuring van de waarheid.