Mag de waarheid gaten vertonen? - Waarheid in tijden van internet (13/15)


Een tijd geleden gaf ik een voordracht aan de theologiefaculteit van de KULeuven over “Waarheid in het digitale tijdperk”. Enkele uittreksels. (13/15)

Waarheid als onaffe, interactieve dynamiek 

De gedigitaliseerde mens verlangt dat zijn stem wordt gehoord. Meer nog dat hij zelf zijn bijdrage kan leveren tot deze dynamiek.

De postmoderne mens gelooft niet langer in een definitief, alomvattend antwoord. Het besef groeit dat het mysterie wel degelijk bestaat en dat de waarheid zich niet laat opsluiten in menselijke waarheidsuitspraken. Vandaar dat het mensendiscours gaten mag en dient te vertonen. Een mensendiscours kan niet pretenderen de volmaakte en definitieve uitdrukking te zijn van die waarheid. Het kan wel een aanbod zijn waarmee je in dialoog kan treden. Een aanbod dat bewust lege ruimtes bevat die je zelf mag invullen om je zo die waarheid eigen te kunnen maken.

Dit derde criterium nodigt uit tot nederigheid. Het gaat over vragen stellen, elementen van antwoord aanbieden in een gezamenlijk zoekproces,  eerder dan over definitieve stellingnames of sluitende antwoorden. Volledigheid wordt vaak echt niet verwacht.

Reacties

Anoniem zei…
De liefde is de kern en de waarheid wordt getoond.
Vergissingen zijn menselijk, misschien zijn dat de gaten.
De waarheid is moeilijk te verdragen en toch laat de mens zich zien vanuit duistere hoeken.
Gaten in mensen valt niet te verdragen.

15 mei 2023 om 10:07
Anoniem zei…
Nog even; het onverdraagzame verdragen bestaat, het is geweldloze verdraagzaamheid, het is afstand nemen zonder onverschilligheid. Misschien valt de vluchteling hieronder, deze wil gered worden en gaat op weg.
15 mei 2023 om 13:39
Een reactie posten

Meest gelezen

Verrijzen, wat wil dat nú eigenlijk zeggen? (1/5) - Wauthier de Mahieu sj over het ultieme mysterie van het christelijk geloof

Afbeelding
Ik publiceer graag deze teksten van mijn dierbare medebroeder Wauthier de Mahieu sj, overleden op 6 maart 2026.  liefde sterker dan de dood (1/5) Wij staan nu voor de vraag : en als ik nu tot het uiterste gegaan ben, en ik lig daar, leeg, uitgeput, opgeteerd, opgebrand, of als ik het gewoon niet meer zie zitten, wat dan ? Ofwel geef ik me, in wanhoop, aan de dood over, aan haar werk in mij, in mijn leven (de keuze van Judas). Ofwel, kijkend naar Jezus, bedenk ik dit. Alles wat uit liefde gedaan werd, alles wat ooit met liefde gedaan werd, heeft eeuwigheidswaarde. Mensen hebben dat altijd op een of andere manier aangevoeld, en ook uitgezegd, uitgebeeld, uitgezongen. Het is niet om niets dat men ‘amour’ zo dikwijls met ‘toujours’ laat rijmen. Liefde berust immers in God. Zij is zijn diepste eigenheid en eeuwigheid.  Daarom kan Hij onmogelijk iemand die geleefd heeft vanuit de liefde, en naar de liefde toe, in de dood achterlaten, Hij de God van het Leven. Zo zagen he...
Meer lezen

Wat je óók te horen krijgt in de biecht - citaat met commentaar van Nikolaas Sintobin sj

Afbeelding
In zijn mémoires, « Antimémoires » genoemd, vertelt André Malraux over een lang gesprek dat hij had met een oude priester. Hij stelde hem de vraag : « Wat heeft de biecht u geleerd over de mens ? » Het antwoord van de priester luidde als volgt : « De biecht leert niets. Of misschien toch … Vooreerst, de mensen zijn veel ongelukkiger dan men denkt. En eigenlijk komt alles hier op neer dat er geen grote mensen zijn. » Best mogelijk dat Malraux de woorden van de man juist heeft weergegeven. Maar ik ben bijna zeker dat de priester nog meer heeft gezegd. In de biecht krijg je namelijk niet alleen toegang tot de schaduwzijde van de mens. « Kleine mensen maakt Hij groot », zingt Maria in het Magnificat.
Meer lezen

Het vaak vergeten eerste deel van de biecht (Hoe biechten? 2/3)

Afbeelding
Wijlen kardinaal Carlo Maria Martini sj was aartsbisschop van Milaan. Hij was een vermaard exegeet en spirituele meester met een grote pastorale bekommernis en ervaring. In onderstaande tekst geeft hij enkele waardevolle tips over “Hoe biechten?”. Vermits de tekst tamelijk lang is, heb ik hem opgedeeld in drie stukken. HOE BIECHTEN? SUGGESTIES VAN (WIJLEN) KARDINAAL CARLO MARIA MARTINI SJ (2/3) Je plaatsen voor Gods barmhartigheid Naar mijn mening omvat deze dialoog in essentie twee onderdelen: het eerste noem ik confessio laudis, dat wil zeggen belijdenis in de oorspronkelijke term van het woord. Ook hier kan men uitgaan van een paradox: als het elke keer zo moeilijk is om mijn zonden uit te spreken, waarom dan niet beginnen met mijn goede daden? De heilige Ignatius zelf doet deze suggestie in zijn Geestelijke Oefeningen (GO 43) wanneer hij als eerste punt de dankzegging neemt: Heer , ik wil U in de eerste plaats bedanken omdat U mij geholpen hebt, dat en dat is gebeurd, di...
Meer lezen

Hoe biechten? Tips voor mensen voor wie dit niet evident is (1/3)

Afbeelding
Kardinaal Carlo Maria Martini sj was aartsbisschop van Milaan. Hij was een vermaard exegeet en spirituele meester met een grote pastorale bekommernis en ervaring. In onderstaande tekst geeft hij enkele waardevolle tips over “Hoe biechten?”. Vermits de tekst tamelijk lang is, heb ik hem opgedeeld in drie stukken. HOE BIECHTEN? SUGGESTIES VAN KARDINAAL CARLO MARIA MARTINI SJ Inleiding Op dit ogenblik verkeert het sacrament van de biecht in de Kerk in crisis. We zijn ons hier allemaal van bewust. Men zegt dat de biechtstoelen leeg zijn, maar dat zijn ze aan de beide kanten: aan de ene kant ontbreken de biechtelingen, aan de andere kant de priesters. Er was een tijd dat de priester urenlang wachtte in de biechtstoel; toen kwam de tijd dat hij zich niet schuldig kon voelen wanneer er niemand biechtte; tegenwoordig praat men veel over de biecht maar niemand komt opdagen. Je kunt dus spreken van een geleidelijke verwijdering en de gelovigen zijn hier niet altijd de oorzaak van. He...
Meer lezen

Hoe de verrijzenis nú reeds ervaren? (3/5) - Wauthier de Mahieu sj (+)

Afbeelding
Ik publiceer graag deze teksten van mijn dierbare medebroeder Wauthier de Mahieu sj, overleden op 6 maart 2026.  Verrijzenis (3/5) Om tot nieuw leven te komen moet men eerst groeien doorheen een rouwproces, een proces van aanvaarding en verwerking van het verlies, van de illusie, de eigenlijke doodservaring. Bepaalde affectieve banden die men had met wie of wat men verloren heeft (een persoon, een ideaal betreffende een of meer personen, een levensdroom, een zelfbeeld) moeten losgelaten worden, zodat men die persoon, dat ideaal, zichzelf, in een ander 'licht' kan zien, en er een ander soort relatie mee kan aangaan, een relatie opgebouwd vanuit de situatie waarin ik/wij nu sta(an). De eerste personen aan wie Jezus verschijnt als de herlevende, de verder levende, de anders levende, zijn juist die mensen met wie Hij heel nauwe affectieve banden had (zijn moeder, sommige vrouwen) en die dus ook diep persoonlijk geraakt werden door dat verlies, en het elk op zijn/haar manier...
Meer lezen

De dubbele gedrevenheid van Thomas Merton vlak voor hij intrad bij de trappisten - Citaat

Afbeelding
  Thomas Merton (1915 - 1968) is onderweg naar de trappistenabdij van Gethsemani in de hoop er te kunnen intreden. In onderstaand fragment uit zijn autobiografie beschrijft hij wat er omgaat in zijn hart. Het is een indrukwekkende illustratie van wat ware innerlijke vrijheid betekent. Het was een vreemde gewaarwording. Kilometer na kilometer werd mijn verlangen om in het klooster te zijn sterker – het werd bijna onvoorstelbaar. Dat ene idee had me volledig in zijn greep. En toch, vreemd genoeg, groeide tegelijkertijd mijn innerlijke vrijheid en mijn innerlijke rust. Wat als ze me niet zouden aannemen? Dan zou ik naar het leger gaan. Maar zou dat geen ramp betekenen? Helemaal niet. Als het klooster me uiteindelijk zou afwijzen en ik dienstplichtig zou worden, zou dat zonder twijfel Gods wil zijn. Ik had gedaan wat ik kon; de rest lag in zijn handen. En hoewel mijn verlangen naar het klooster met de minuut groeide, maakte de gedachte aan een leven in een legerkamp me niet langer onru...
Meer lezen

"Niemand is veroordeeld tot middelmatigheid" - Nikolaas Sintobin sj in gesprek met Leo Fijen

Afbeelding
In deze aflevering van Kloostergesprekken gaat Leo Fijen in gesprek met Nikolaas Sintobin s.j. over de vreugde van groeien. Want groeien betekent vaak dat je grenzen verlegt. Dat kan spannend zijn, maar juist daarin ligt een diepe vreugde verborgen. Een belangrijke valkuil is dat we ons voortdurend vergelijken met anderen. Daardoor doen we onszelf geweld aan en raken we verwijderd van onze eigen weg. In de ignatiaanse spiritualiteit – de traditie van de jezuïeten – gaat het juist om onderscheiding van geesten: leren luisteren naar de vraag waar God je uitnodigt om te groeien. De jezuïeten stonden aan de basis van het katholiek onderwijs, waarin de humaniora een belangrijke rol speelt. Niet alleen kennis staat centraal, maar vooral de groei van de mens als geheel. Onderwijs en vorming helpen om te ontdekken waar je talent ligt en hoe je daarin kunt groeien. Persoonlijke groei is geen individualistisch project. Integendeel: wie groeit als mens, kan de ander juist beter tegemoet treden in...
Meer lezen

Is geloof in verrijzenis louter romantiek? (2/5) - Wauthier de Mahieu sj

Afbeelding
Ik publiceer graag deze teksten van mijn dierbare medebroeder Wauthier de Mahieu sj, overleden op 6 maart 2026.  Liefde loopt niet zomaar over in eeuwigheid. Dat is romantiek. Werkelijke liefde botst altijd ergens tegen de dood aan. Mensen hebben dat ervaren. Ook Gods liefde, die Hij ons betuigde in zijn Zoon, botste in Hem tegen de dood aan. De dood van het kruis. Het kruis, als symbool, wijst er juist op dat het, op de eerste plaats, in elke werkelijke liefde gaat om een stuk innerlijke dood, en niet zozeer om een fysieke dood. Het is de dood van de ontgoocheling, van de ontmoediging, van de afwijzing, de verlatenheid, de vereenzaming. Dat gevoel dat men, met zijn zoeken naar echte liefde, met zijn pogingen om het zo goed mogelijk te doen, in de illusie geleefd heeft, en nu helemaal op zichzelf terugvalt. "En wij die gehoopt hadden..." zeggen de twee die naar Emmaüs trokken. (zie ook Jes. 49). Ook Jezus voelde zich verlaten met zijn ‘liefdedroom’, en als verstoten u...
Meer lezen